290 
LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
beelden. En, zonderlinge tegenstelling, diezelfde op elk ander gebied 
vrijzinnige man, is in de chemie bij uitstek behoudend en afkeerig 
van nieuwe opvattingen en desalniettemin en in weerwil ook dat hij 
dilettant is, doet hij ontdekkingen, die hem voor altijd een eervolle 
plaats verzekeren onder de meest verdienstelijke scheikundigen. De 
verklaring daarvan ligt, behalve in zijn ongewoon ontwikkeld opmer- 
kingsvermogen, taai geduld en groote werkkracht, hoofdzakelijk hier- 
in, dat hij een gebied ontgon, ’t welk door zijn voorgangers nog ter 
nauwernood betreden was. 
In het vorig jaar verscheen een uitvoerige levensbeschrijving van 
Priestley door den Engelschen scheikundige T. E. Thorpe (London, 
J. M. Dent a. Co , 1906). Behalve uit andere bronnen, waaronder 
ten deele nog onuitgegeven stukken uit het archief van geleerde ge- 
nootschappen en brieven van Priestley, heeft Thorpe vooral geput uit 
een door dezen nagelaten autobiografie, die tot aan zijn verhuizing 
naar Amerika loopt en door diens oudsten zoon werd uitgegeven. 
Het volgende is meerendeels een verkorte bewerking van Thorpe’s 
uitnemend boek. 
Joseph Priestley werd geboren te Fieldhead in Aorkshire, nabij 
Leeds, op 23 Maart 1733. Bij verschillende schrijvers vindt men uit- 
eenloopende datums voor zijn geboortedag opgegeven, (18, 24, 30 
Maart) wellicht — volgens Thorpe — hieruit te verklaren dat de opge- 
geven datum volgens den ouden stijl is. Eerst in 1751 ging men in 
Engeland tot den nieuwen stijl over, waartoe men op 3 Sept. — elf 
dagen schrappend, — 15 Sept. volgen liet. Priestley zelf schreef in een 
brief aan zijn vriend Wedgwood, gedagteekend 23 Maart 1783 :» Van- 
daag voleindig ik mijn eerste halve eeuw . cl 
Joseph was de oudste van zes kinderen uit het huwelijk van Jonas 
Priestley, een onbemiddelden wol wever en Mary Swift, doch- 
ter van een pachter en brouwer uit Shafton, nabij Wakefield. De 
familie Priestley behoorde tot de Presbyteriaansche kerk en was 
streng Calvinistisch. Al hare leden, waarvan vele een hoogen ouder- 
dom bereikten, droegen bijbelsche namen, z.a. Jozef, Timotheus, 
Sara, Martha. Van jongsaf werd hun de bijbel ingeprent en, naar 
getuigenis van een iets jongeren broeder, kon Jozef reeds als kleine 
jongen den geheelen catechismus opzeggen, zonder een enkel woord 
fout. Dikwerf bad hij en dat niet alleen bij ’t naar bed gaan maar 
ook overdag, daarbij zijn broertje nopend met hem te knielen. Reeds 
vroeg, kort na de geboorte van zijn jongsten broeder, in den strengen 
