LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
293 
Na een driejarig verblijf aan de school was hij gereed als predi- 
ker op te treden en gaf hij gehoor aan een beroep naar Needham- 
Market in Suffolk. Het ging hem hier slecht. Het was vooreerst een 
armoedige gemeente en dienovereenkomstig het jaargeld slechts £ 40. 
Dit daalde nog tot £ 30, dewijl Priestley niets wilde aannemen 
van de orthodoxe Independenten, die £ 10 van het tractement be- 
taalden. Voorts kon hij als prediker slechts matig voldoen. Want 
ofschoon hij gemakkelijk stelde en zorg besteedde aan zijn preeken, 
was het door zijn stotteren, een gebrek dat hij nooit geheel te boven 
kwam, voor zijn gehoor geen genot, ja dikwijls pijnlijk hem te 
volgen. Eindelijk ontdekte men spoedig, dat hij op het leerstuk van de 
Drieëenheid en andere gewichtige geloofsartikelen zeer vrijzinnig was, 
zoodat het aantal zijner toehoorders en catechisanten zeer verminderde. 
Bij dat alles kwamen nog geldelijke zorgen. Zijn tante, van wier 
milddadigheid meer gevergd werd dan haar hulpmiddelen toelieten, 
had haar toelage ingetrokken, in het denkbeeld dat haar neef nu 
voor zich zelf kon zorgen en deze, dankbaar voor ’t vele dat zij 
voor hem gedaan had, liet haar in dit geloof. 
Priestley was er evenwel de man niet naar om den moed te verlie- 
zen. Toch zou hij, zooals hij in zijn autobiografie zegt, in weerwil van de 
grootste spaarzaamheid en het pijnlijkst overleg, van gebrek zijn omge- 
komen, wanneer niet twee bevriende predikanten, Dr. Benson en Dr. 
Kippis (laatstgenoemde beschikte over fondsen ter ondersteuning van 
theologanten), hem nu en dan te gernoet waren gekomen. Hij woonde 
bij een familie in, die vriendelijk voor hem was, en kon voor 
zijn theologische studies, die hij vlijtig voortzette, over een paar bi- 
bliotheken in de buurt beschikken. Als vrucht hiervan schreef hij 
een uitgebreide verhandeling, waarvan hij een gedeelte uitgaf onder 
den titel: »Doctrine of remissioncc. Om zijn inkomen te vermeerde- 
ren trachtte hij les te geven in de klassieke talen en wiskunde, doch 
zijn roep als Aminiaansche ketter maakte dat niemand hem zijn zonen 
durfde toevertrouwen. 
Eindelijk kwam er een gewenschte keer in zijn lot. Een verre 
bloedverwant verschafte hem de gelegenheid te Sheffield op beroep 
een predikbeurt te vervullen. Hij beviel daar niet, men vond hem 
niet ernstig genoeg, doch een van de predikanten, die beteren indruk 
van hem gekregen had, beval hem aan aan een gemeente te Nant- 
wich in Cheshire, waar hij voorloopig voor een jaar werd aangesteld. 
Zoo verhuisde hij dan in 1758, op 25-jarigen leeftijd, naar genoemde 
plaats, waar hij vriendelijk ontvangen werd. Zijn gemeente was klein, 
zoodat zijn gehoor zelden uit meer dan zestig personen bestond. 
