LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
295 
noemde school slechts £ 100 jaarlijks ontvingen en twee guinjes 
van eiken niet onbemiddelden student. Ook zou Priestley liever de 
lessen in wis- en natuurkunde op zich genomen hebben, welke vak- 
ken hem destijds, naar hij getuigt, het liefste waren. Toch nam hij 
de benoeming aan, omdat zijn taak daar minder vermoeiend zou 
zijn en hij veel meer tijd zou hebben voor eigen studie. 
De op bescheiden schaal ingericbte Warrington-academie, die door 
vrijwillige giften van belangstellende dissenters onderhouden werd, 
is voor de geschiedenis der non-conformisten in Engeland belangrijk. 
In de 29 jaar van haar bestaan heeft zij een 400 studenten opgeleid, 
waaronder verscheidene die later naam gemaakt hebben, o.a. Mal- 
thus, den bekenden staathuishoudkundige. In 1757 opgericht, werd zij 
in 1786 verplaatst naar het naburige Manchester. Haar bloeitijd valt 
in de jaren, die Priestley er doorbracht, van 1761 — 1767. Deze vond 
er een aantal zeer ontwikkelde ambtgenooten, die in de beste ver- 
standhouding met elkander verkeerden. Van dezen is buiten Engeland 
het meest bekend geworden John Reinhold Forster, de natuur- 
historicus, die Cook op zijn tweede reis om de wereld vergezelde. 
Hoewel aangesteld voor ’t onderwijs in klassieke talen en in de 
fraaie letteren, heeft Priestley gedurende korter of langer tijd te 
Warrington bijna alle vakken gedoceerd,, die daar onderwezen werden. 
Zoo gaf hij een tijdlang les in welsprekendheid, logica, Hebreeuwsch, 
en zelfs een jaar lang in anatomie. Vele van de door hem gehouden 
leergangen heeft hij later uitgegeven. Zoo over „Theory of language”, 
,,Laws and Constitution of England”, „Oratory and Criticism’’, „Study 
of History in general”, „History of England” en over „General Poli- 
ey”. Uit laatstgenoemden cursus haalt Thorpe ’t een en ander aan, 
waaruit blijkt dat Priestley op politiek gebied voor zijn tijd zeer 
vrijzinnige denkbeelden had. Zoo betoogt hij o.a. dat de staat geen 
partij moet kiezen op godsdienstig gebied en de verschillende sekten 
der Christenen op gelijken voet behandelen. Over handel sprekend, 
betoogt hij dat men de winst, die een volk daaruit trekt, niet uit- 
sluitend moet beoordeelen naar de grootte van den uitvoer, maar ook 
te letten heeft op die van den invoer. Want — zegt hij — bij elke 
eerlijke handelstransactie hebben beide partijen voordeel, niet alleen 
de verkooper die geld, maar ook de kooper die goederen ontvangt. 
Van Colbert, die hij overigens prijst om zijn eerlijkheid, kunde en 
werkzaamheid, zegt Priestley dat deze staatsman wijzer zou gedaan 
hebben, als hij naar den raad van een bejaarden koopman geluisterd 
had, die op de vraag wat de staat voor den handel doen kon ge- 
antwoord had: „laissez nous faire.” 
