300 
LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
De onvermoeide man deed evenwel meer gedurende zijn verblijf 
te Leeds dan pamfletten schrijven. In 1770 verscheen van zijn hand: 
ï)A familiar introduction to the Theory and Practice of Perspectivecc. 
Dit boek versierd met koperplaten, waaronder »Priestley del.« staat, 
beleefde in 1782 een tweede uitgave en werd nog tot in de 19de eeuw 
veel gebruikt en door teekenmeesters aanbevolen . Als de aanleiding 
tot het schrijven dezer handleiding geeft hij op dat hij, natuurkun- 
dige instrumenten en toestellen willende teekenen, behoefte gevoeld 
had aan een werk, dat over perspectief handelde. In ’t voorbericht 
komt nog een mededeeling voor over ’t gebruik van kaoetsjoek voor 
’t uitdelgen van potloodstrepen, die volgens Thorpe de oudst gedrukte 
dienaangaande is . Priestley zag de genoemde stof bij den instrument- 
maker Nairne te Londen, en zegt dat zij van buitengewoon nut is 
voor teekenaars. 
Een ander werk, dat hij op touw zette, een geschiedenis van de 
leer van het licht, werd niet voltooid, omdat het aantal inteekenaren 
te gering was. 
Doch wat wel het voornaamste heeten mag van Priestley’s werk- 
zaamheid te Leeds is, dat hij hier begon aan zijn belangrijke proeven 
over ’tgeen hij de leer van de lucht (»doctrine of air«) noemde, 
w r aardoor hij tot een der grootste ontdekkers op chemisch gebied van 
zijn tijd werd. Het huis, dat hij in Leeds het eerst bewoonde, zwette 
aan een bierbrouwerij . Daardoor kwam hij er toe om proeven te 
nemen met vaste lucht, l ) die naar bekend is bij de gisting van het 
mout in groote hoeveelheden ontstaat. 
Toen hij nu verhuisde, zag hij zich in zijn nieuwe woning gedwon- 
gen om voorde voortzetting zijner proeven het genoemde gas zelf te 
bereiden. Zooals hij in zijn autobiografie zegt, wist hij destijds van 
chemie niets anders, dan ’t weinige wat hij daarvan te Warring- 
ton in de lessen van Dr. Turner geleerd had, en dat weinige was 
hem van geen nut voor ’t experimenteeren met gassen. Naar hij ge- 
tuigt, was ’t die onkunde, alsook de beperktheid zijner hulpmiddelen, 
die hem belette dure toestellen aan te schaffen, juist een voordeel 
voor hem. Want dit bracht hem er toe zelt methoden uit te denken 
en met eenvoudige hulpmiddelen te beproeven, zoolang totdat hij de 
kunst om met gassen om te gaan geheel meester was. 
1) Vaste lucht is de benaming door Priestley t, s voorganger Black 
(1728—1799) aan het koolzuur gegeven, omdat het opgenomen wordt 
door bijtende alkaliën en dus vastgelegd tot een verbinding, waaruit 
het weer als gas vrij komt door inwerking van zuren. 
