LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
301 
Ik zal later op zijne vindingen in de pneumatische chemie terug- 
komen en vermeld hier alleen, dat hij in 1772 als eerste vrucht zij- 
ner gasstudiën een kleine brochure uitgaf — onmiddellijk in het 
Fransch vertaald — over een methode om water met koolzuur te 
bedeelen. Nadat hij dit eerst beproefd had door water boven gistende 
mout te plaatsen, deed hij dit op de manier, die — gelijk later bleek 
— Lane in 1709 reeds in de „Philosophical Transactions“ beschre- 
ven had. Deze komt hierop neêr, dat men zwavelzuur op koolzure 
kalk laat werken en het ontwikkelende gas door een buigbare buis 
eerst in een varkensblaas leidt, om overspattende vaste deeltjes en 
droppels zwavelzuur terug te houden en van daar in een met water 
gevulde flesch. Met het aldus bereide koolzuurwater (waarvan hij 
zegt dat men het ongetwijfeld nog sterker zou kunnen maken door 
een verdichtings-toestel, zoodat het het Pyrmont- water evenaarde) had 
Pp.iestley een practisch doel voor oogen. Uitgaande van een theorie 
van Dr. Macbrlde, volgens welke scheurbuik ontstond door gebrek- 
kigen toevoer van » vaste lucht« in het dierlijk organisme, wilde hij 
aan boord van de Engelsche oorlogsschepen zoet water laten bereiden 
door distillatie van zeewater (waarvan Irving destijds het plan ont- 
worpen had) en dit vervolgens naar zijn methode met koolzuur 
verzadigen. Voor dit voorstel verleende de »Royal Societycc in 1773 
Priestley de CoPLEY-medaille en zelfs was er sprake van dat hij 
Cook op zijn tweede reis als natuurkundige vergezellen zou. 
Doch tegen dit laatste plan kwamen predikanten in verzet, op 
grond van de godsdienstige denkbeelden van Priestley, waarmeê de 
zeelieden besmet zouden kunnen worden. In zijn plaats werd Rein- 
hold Forster' gekozen, die overigens, zooals Priestley zelf zeide, 
voor die taak beter berekend was. 
Gelukkig in zijn werkkring en het verkeer met vrienden en ge- 
meenteleden die hem zeer waardeerden, was Priestley omtrent zes 
jaar te Leeds geweest, toen hij door bemiddeling van Dr. Price een 
niet te versmaden aanbod van Lord Selborne kreeg. Deze, daarna 
eerste markies van Lansdowne, was van 1766 — *68 onder Pitt staats- 
secretaris geweest, doch had zich tengevolge van zijn verzoenende 
gevoelens tegenover de Amerikaansche opstandelingen moeten terug- 
trekken. Zeer ontwikkeld en in kunst en wetenschap belangstellend, 
zocht hij een vrijzinnig man van studie, deels voor gezelschap, deels 
om zijn bibliotheken te Bowood bij Gaine en op Lansdown House 
te ordenen. Daar Priestley eng behuisd was (zijn gezin was te Leeds 
met twee zonen vermeerderd) en met honderd guinjes per jaar ter- 
