306 
LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PR1 ESTLEY". 
De invloed van Priestley op zijn medeleden blijkt o.a. duidelijk 
uit de volgende passage uit een brief van Boulton aan Wedgwood 
van 30 Maart 1781: »Wij hebben langen tijd over phlogiston gepraat 
zonder te weten waarover wij spraken, maar nu Priestley dit aan 
het licht heeft gebracht kunnen wij dat element van ’t eene vat in 
’t ander doen overgaan, kunnen we zeggen hoeveel, nauwkeurig af- 
gemeten, daarvan noodig is om een kalk tot metaal te herleiden, wat 
gemakkelijk te doen is, zonder de kalk met een zichtbaar ding in 
aanraking te brengen. *) Kortom, men kan die goddelijk lichte ma- 
terie (»goddess of levitycc) meten en wegen zoo goed als andere stof.“ 
Alsook uit het volgende uit een brief van Priestley aan denzelfde 
van 21 Maart 1782: «Vóór mijn laatste proeven had het Maangezel- 
schap het phlogiston geheel opgegeven, maar nu schijnt het weer in 
eer hersteld.cc 
Bracht Priestley" derhalve door zijn gezag de twijfelaars in de 
club, die reeds half en half voor de nieuwe leer van Lavoisier ge- 
wonnen waren, tot de theorie van Stahl terug, er was evenwel één 
lid, Withering, die zich niet overtuigen liet. Deze vervaardigde een 
luimig gedicht, getiteld »Leven en dood van Phlogistoncc, dat wegens 
de knappe uiteenzetting en den geestigen spot een gunstig onthaal 
vond en nog lang in ’t geheugen der leden leven bleef. Dat niettemin 
Priestley" nog lange jaren daarna zijn aanhangers in het Maange- 
zelschap had, zou men misschien mogen afleiden uit de volgende 
klacht, in de inleiding van zijn laatste wetenschappelijke verhande- 
ling, geschreven in Amerika in 1803 : »En nu dat Mr. Crawford 
dood is, weet ik bijna niemand meer, uitgezonderd mijn vrienden van 
het Maangezelschap te Birmingham, die nog aan de Phlogistonleer 
vasthouden, ci Deze gevolgtrekking maakt althans Thorpe. Toch schijnt 
het mij niet onmogelijk, dat dit een illusie was van den zeventigjarige, 
die het tragisch lot beleefde van den laatsten strijder te zijn voor een 
hopelooze zaak. 
Te Birmingham werkte Priestley het boek om, waarop zijn roem 
als scheikundige hoofdzakelijk berust en waarvan achtereenvolgens zes 
deelen verschenen waren. Aan zijn vriend Keir schreef hij daarover : 
»ik werk als een paard aan het opnieuw ordenen van mijn zes deelen 
1) Hier wordt gezinspeeld op het waterstofgas, dat door de laatste 
aanhangers der theorie voor het phlogiston gehouden werd. Dit ver- 
klaarde waarom metaalkalken, daarin verhit, hun verloren phlogiston 
terugkregen en weder tot metalen werden. 
