LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
313 
groot £ 3628, werd hem door ’t gerecht £ 2502 toegestaan J ). Niette- 
min bleef men van regeeringswege Priestley en de dissenters vij- 
andig gezind en liet oogluikend toe, dat zij door de aanhangers der 
staatskerk gehoond en bemoeilijkt werden. Zelfs een man als Burke 
voer tegen Priestley uit in het Lagerhuis en vele van zijn mede- 
leden in de »Royal Society cc meden hem, reden waarom hij voor 
het lidmaatschap bedankte. Nadat hij eens voor Lindsey een predik- 
beurt had vervuld, verzochten de hoofden van andere Dissenter-ge- 
meenten hem, uit vrees voor overlast, niet meer op te treden. Hij 
had moeite dienstboden te behouden, leveranciers maakten zwarighe- 
den hem te bedienen, zijn beeltenis werd herhaaldelijk in ’t open- 
baar verbrand en uit alle streken van het land ontving hij de grofst 
beleedigende brieven. 
Onder deze omstandigheden moet men zich nog verwonderen, dat 
hij nog geruimen tijd de opgewektheid had voort te gaan met 
schrijven en proefnemingen in zijn nieuw ingericht laboratorium. 
Zoo gaf hij een brochure uit: »Observations and Experiments on the 
Generation of Air frorn Water« en nam vele proeven, die de ver- 
dediging der phlogistontheorie tot doel hadden. Doch hoe moeilijk het 
hem ook viel zijn land te verlaten, waaraan hij innig gehecht was, 
zijn chemische studiën op te geven, die hij elders niet dan bezwaar- 
lijk zou kunnen voortzetten, zijn propaganda te staken voor zijn uni- 
tarische beginselen, en afscheid, te nemen — denkelijk [voor het 
leven — van warme vrienden en bovenal van een innig geliefde 
dochter, eindelijk was toch de maat vol en besloot hij het voorbeeld 
te volgen van een aantal Dissenters, die, het geplaag en gesar van 
onverdraagzame medeburgers moede, Engeland verlaten hadden. De 
keuze van een nieuw vaderland viel niet moeilijk. Van zijn zonen? 
voor wie hij wegens de onverdraagzaamheid in Engeland zelf geen 
passenden werkkring had kunnen vinden, was de tweede, William, 
in Frankrijk werkzaam geweest, doch na het uitbreken der omwen- 
teling naar Amerika gegaan. De twee andere, Jozef en Henry, waren 
hun broeder gevolgd, ten einde gezamenlijk een nederzetting te stich- 
ten aan de rivier de Susquehanna in Pennsylvanië. In deze onderne- 
ming waren verscheidene vrienden van Priestley betrokken, o.a. 
Mr. William Russell van Birmingham. 
In zijn »Fast and Farewell Sermons«, vóór zijn vertrek gehouden 
1) De geheele schade in de stad Birmingham aangericht was op 
£ 50000 getaxeerd, waarvan £26961 vergoed is. Het nageslacht heeft voor 
Pr. een standbeeld opgericht, dat vóór het „Oouncil House’' staat. 
