LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH 
PRIESTLEY 
DOOR 
R. S. TJADEN MODDERMAN. 
Y ervo lg en Slot. 
Wellicht zal men meenen, dat in het voorgaande te veel is mede- 
gedeeld ’t geen hoofdzakelijk den predikant Priestley raakt en 
bijgevolg in dit tijdschrift minder op zijn plaats is. Toch was dit onver- 
mijdelijk, wilde ik een eenigszins volledige schets van zijn leven geven. 
Priestley was toch in de eerste plaats theoloog ; en wat hij als zoo- 
danig leerde met woord en schrift was van veel meer invloed op zijn 
lotgevallen, dan wat hij op natuurwetenschappelijk gebied verrichtte. 
Niettemin berust zijn blijvende roem alleen op dit laatste; en zelfs 
in zijn vaderland blijft zijn naam voortleven, niet als onvermoeid 
strijder en martelaar voor burgerlijke, politieke en bovenal gods- 
dienstige vrijheid, maar eenig en alleen als scheikundige. 
Onverklaarbaar is dit niet. De wereld oordeelt naar den 
uitslag. Priestley’s taai en manmoedig verzet tegen kleinzielige 
bekrompenheid en onverdraagzaamheid moge al iets goeds bewerkt 
hebben in zijn vaderland, tastbare bewijzen daarvoor heeft men toch 
niet. Van zijn ontdekkingen daarentegen op chemisch gebied springt 
het groote belang onmiddellijk in het oog, iedereen begrijpt, dat zij 
aan de geheele menschheid ten goede zijn gekomen. 
Het hoofdwerk waarop — gelijk boven reeds is opgemerkt — 
Priestley’s roem berust, is zijn »Experiments and Observations 
on different Kinds of Air«, dat achtereenvolgens van 1775 tot 1786 
21 
