326 
LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
lijk is, maar dat zij ook voor de ademhaling van mensch en dier 
ongeschikt is geworden. 
Nu had Priestley een proef herhaald van een Italiaanschen graaf, 
die beweerd had dat men door brandende kaarsen bedorven lucht 
herstellen kon, door ze af te koelen. »Doch — zoo verhaalt hij — 
^schoon die proef mislukte, ben ik toch zoo gelukkig geweest door 
»toeval op een manier te komen om door brandende kaarsen bedor- 
»ven lucht te herstellen en om tevens een van de middelen te ont- 
dekken waarop de Natuur dit tot stand brengt. Dat middel is het 
» Plantenrijk. De herstelling van bedorven lucht geschiedt, naar ik gis, 
»doordien de planten het phlogiston opzuigen, waarmee de dampkring 
aoverzadigd wordt door de verbranding van brandbare lichamen. « 
Aangezien dieren dit met brandende lichten gemeen hebben dat zij 
de lucht bederven, was hij namelijk op het denkbeeld gekomen om 
te onderzoeken of planten dit ook zouden doen. Niet twijfelend of 
dit zou zoo zijn, aangezien planten even goed als dieren de gewone 
lucht voor haar leven behoeven, plaatste hij een loot van een munt 
in een glazen flesch, die omgekeerd in een vat met water stond. 
Na een paar maanden bevond hij tot zijn verbazing, dat een kaars 
door de lucht uit de flesch niet uitgedoofd werd en dat zij ook niet 
onbehagelijk was voor een muis die hij er in bracht. Op 17 Aug. 
1771 werd nu de proef herhaald, doch met dit verschil dat de munt 
in de flesch kwam, nadat een kaars daarin zoolang gebrand had tot 
zij uitging. Tien dagen later bevond hij dat een kaars er nu weer 
heel goed in brandde. Wel acht of tien maal werd de proef met ge- 
lijken uitslag herhaald en soms in dier voege, dat hij de lucht, waarin 
de kaars was uitgebrand, over twee flesschen verdeelde, beide omge- 
keerd boven water plaatste, doch slechts in ééne een munt bracht. 
In deze flesch kon dan later steeds weer een kaars branden, doch 
nooit in de andere. 
Tot aan Juli 1772 nam hij voor deze proeven steeds munt, daarna 
ook andere planten: balm (melisse?), kruiswortel en spinazie. Van 
de laatste zegt hij dat zij snel groeide, maar niet lang in water 
gedijde. 
Het is bevreemdend, dat hij de door planten herstelde lucht alleen 
met een brandende kaars keurde en niet door daarin zijn muis te 
laten ademhalen. Doch hij heeft dat verzuim later hersteld. 
Na een verhandeling over brandbare gassen, die volgens Thorpe vol 
dwalingen is, wijdt hij in zijn boek een hoofdstuk aan lucht bedorven door 
ademhaling of rotting, en toont daarin aan dat deze door plantengroei 
eveneens weer voor inademing geschikt wordt. Duidelijk blijkt hier, 
dat hij het groote gewicht zijner ontdekking volkomen inziet, de planten 
