332 
LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
een zuiver gas en wordt nog heden gevolgd. Ook zijn verklaring is, 
als men de phlogiston-theorie aanneemt, niet onjuist. 
Evenals ammonia en chloorwaterstof heeft hij ook het zwaveldioxyde 
goed beschreven: zijn oplosbaarheid in water, ongeschiktheid om de 
verbranding te onderhouden, alsook om zelf te branden, zijn verbinding 
met ammonia, opslorpbaarheid door kool, enz. 
Was hij er in geslaagd uit minerale zuren luchtsoorten te verkrij- 
gen, vruchteloos waren zijn pogingen om een vegetable acid air op 
te sporen. Weliswaar meende hij aanvankelijk uit een plantenzuur 
een nieuw gas bereid te hebben, doch het bleek weldra identisch te 
zijn met zwaveldioxyde. Voor plantenzuur had hij azijn genomen, 
zoo sterk als hij zich dien verschaffen kon, doch zooals hem later 
bleek, was die in hooge mate vervalscht met zwavelzuur. 
Wij komen thans tot de belangrijkste van zijn vele ontdekkingen 
— tot diegene die het meeste tot zijn roem heeft bijgedragen. 
Boven (blz. 330) is gezegd, dat Priestley nog in zijn eerste deel 
van een gas melding maakt uit salpeter verkregen. Dit geschiedde 
in 1771, en uit de beschrijving blijkt duidelijk dat dit zuurstof moet 
geweest zijn. Hij had het salpeter verhit in een geweerloop en bevond 
— naar hij zegt — dat in de ontwikkelde lucht »een kaars niet alleen 
^brandde, maar met vergroote vlam. Een sissend geluid werd ge- 
»hoord, overeenkomend met dat ’twelk salpeter geeft in een open 
»vuur«. Ook nam hij roode dampen waar toen hij stikstofoxyde bij 
het gas bracht. Hij eindigt deze in het hoofdstuk »Miscellaneous 
Observations« opgenomene mededeeling met de woorden: »deze reeks 
»feiten aangaande lucht uit salpeter getrokken schijnt mij heel onge- 
»woon en belangrijk. In bekwame handen zou het kunnen leiden 
»tot belangrijke ontdekkingeno; . Misschien toen reeds in de zijne, had 
hij Mayüw’s verhandeling (1669) dc Sal nïtro ei spiritu nitro-aëro 
geraadpleegd. 
Hoe dit zij, de eigenlijke ontdekking der zuurstof maakte Priest- 
ley eerst 1 Aug. 1774 Dat hij toen het groote belang zijner ont- 
dekking besefte, blijkt uit den aanhef van het hoofdstuk »OfDephlo- 
gisticated Air, and of the Constitution of the Atmosphere« . Men zal 
daaruit tevens de bevestiging zien van ’tgeen vroeger is opgemerkt 
over het planlooze in zijn proefnemingen. »De inhoud van dit hoofd- 
Dstuk zal een sprekend voorbeeld geven van een reeds meer dan eens 
»door mij gemaakte opmerking.... te weten dat meer te danken is 
»aan ’tgeen wij toeval noemen, of wijsgeerig gezegd aan de waarne- 
»ming van gevolgen van onbekende oorzaken , dan aan een bepaald 
