LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
333 
»plan of aan een vooraf uitgedachte theorie. Dit komt niet uit in de 
»werken van hen, die synthetisch over deze onderwerpen schrijven, 
»maar ongetwijfeld zou dit wel zoo zijn, als ze dit analytisch en on- 
opgesmukt deden, en dit wel zeer in ’t oog loopend bij hen, die om 
»hun wijsgeerige scherpzinnigheid het beroemdste zijn. 
» Wat mij aangaat, beken ik ruiterlijk, dat ik bij ’t begin der hier- 
onder verhaalde proeven zoover af was van ’t bezit eener hypothese, 
»die mij in mijn ontdekkingen leidde, dat ik die stellig voor zeer 
onwaarschijnlijk zou gehouden hebben, wanneer mij zulk eene was 
»meegedeeld. Toen dan ook de beslissende feiten zich ten slotte on- 
afwijsbaar aan mij opdrongen, was het niet dan heel langzaam en 
»weifelend, dat ik mij bij de uitspraak mijner zintuigen neerlegde. 
»En toch, van achteren bezien, en mijn jongste ontdekkingen aan- 
gaande de samenstelling van den dampkring vergelijkend met de 
oerst gemaakte, zie ik daartusschen het nauwste en begrijpelijkste 
»verband van de wereld, en verbaas ik mij, dat ik niet onmiddellijk 
»van de eene op de andere gekomen ben.« 
Hij zet vervolgens uiteen, dat weinige stellingen der natuurkundi- 
gen zoo vast geloof vonden als deze, dat de lucht, te weten de damp- 
kringslucht, een enkelvoudige, elementaire stof was, onvernietigbaar 
en onvatbaar voor verandering, en dit althans evenzeer als men dit 
voor het water aannam. 
En toch hadden zijn proeven geleerd, dat de dampkringslucht niet 
iets onveranderlijks was, aangezien brandende stoffen en ademende 
dieren die in die mate veranderden, dat zij ten eenemale voor ver- 
der gebruik ongeschikt werd, en dat hij manieren ontdekt had, inzon- 
derheid door plantengroei, die strekten om ze in haar oorspronkelij- 
ken staat van zuiverheid te herstellen. »Doch — zei hij — ik moet 
»bekennen, dat ik geen idee had van de mogelijkheid om in dit op- 
dicht nog verder te gaan en een lucht te verkrijgen nog zuiverder 
»dan de beste gewone lucht.« Hij verhaalt dan hoe hij, in ’t bezit ge- 
komen van een bijzonder krachtig brandglas van 12 duim in door- 
snede en met een brandpuntsafstand van 20 dm., daarmee allerlei 
stoffen verhit had, die hij in kleine, wijde flesschen met ronden bo- 
dem en gevuld met kwik omgekeerd in een bak met hetzelfde me- 
taal had opgesteld, met het doel om te zien of zij een of andere 
luchtsoort zouden loslaten. 
»Na een groot aantal andere proefnemingen, waarvan ter geschik- 
ter plaatse verslag wordt gegeven, trachtte ik op 1 Aug. 1774 lucht 
»te verkrijgen uit mercurius calcinatus per se *) en bevond dat dit 
1) D.i. kwikoxyde, bereid door kwik aan de lucht te verhitten. Het 
