336 LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
schreven onderzoekingen reeds twee jaar vroeger voltooid waren, doch 
daaruit kon alleen worden afgeleid, dat Scheele de zuurstof niet la- 
ter ontdekte dan Aug. 1775. Eerst door de nagelaten brieven en aan- 
teekeningen van Scheele, in 1892 door A. E. NordenskiÖld uitge- 
geven, is aan ’t licht gekomen, dat hij de zuurstof (door hem aFeuer- 
luft« genoemd) reeds in 1772 bereid, onderzocht en als bestanddeel 
der dampkringslucht erkend had. ! ) 
Scheele is Priëstley derhalve vóór geweest in de ontdekking, doch 
door den laatste is zij ’t eerste bekend geworden. 
Na zijn terugkeer uit Frankrijk heeft Priestley de studie van ’t 
nieuwe gas vlijtig voortgezet. Dat hij het toen ook reeds verkregen 
had door verhitting van menie is reeds boven vermeld. Daar dit op 
dezelfde wijze bereid wordt als kwikkalk, versterkte hem dit in ’t idee, 
dat de door deze metaaloxyden ontwikkelde zuurstof uit de lucht af- 
komstig was. 
Yan stikstofoxydule leerde hij de zuurstof onderscheiden door de 
geringere oplosbaarheid der laatste in water. De gemakkelijke 
onderscheiding door bij de gassen eenige bellen stikstofoxyde te 
brengen, vind ik niet vermeld, doch uitvoerig gaat hij de veel groo- 
tere inkrimping na, die dit gas met zuurstof geeft in vergelijking met de 
dampkringslucht. Hij bracht ook brandbare lucht met zuurstof saam, 
in de verwachting dat het daarmede een sterkere ontploffing zou ge- 
ven, dan met gewone lucht. »Doch — zegt hij — de uitkomst over- 
1) Scheele verkreeg de zuurstof ’t eerst door distillatie vanrookend sal- 
peterzuur. Nadat er geen roode dampen meer overgingen, en het kleur- 
loos geworden zuur in de retort weer opnieuw rood werd, ving hij ’t nu 
ontwikkelend gas in een blaas op. „Ich füllete ein Glas, welches zelin 
»Unzen Wasser enthielt, mit dieserLuft, darauf steilte ich ein schmales 
»angezündetes Licht darein ; kaum war dieses geschehen, fing das Licht 
»an mit einer grossen Flamme zu brennen, wobei es einen so hellen 
»Schein von sich gab, dass es die Augen verblenden konnte. Ichmischte 
»einen Theil dieser Luft mit drei Theilen derj enige Luft in welches 
»das Feuer nicht brennen wollte; hier hatte ich eine Luft, 
»welche der ordinairen in allen gleich war. Da diese Luft nothwendig zur 
»Entstehung des Feuers erfordert wird, und etwa den dritten Theil in 
»unserer allgemeinen ausmachet, so werde sie der Kürze halber inskünf- 
»tige die Feuerluft nennen; die andere Luft aber, welche zur feurigen 
»Erscheinung gar nicht dienlich ist, und welche in unserer Luft etwa 
»zwei Drittheile ausmachet, will ich in der Folge mit dem bereits 
»bekannten Namen verdorbene Luft belegen. « 
Scheele geeft hier juist de twee hoofdbestanddeelen der lucht aan, schoon 
onnauwkeurig wat de voluumverhouding betreft, die 1 : 4 is en niet 1 : 2. 
