LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRlESTLEY. 
337 
»trof nog verre mijne verwachting en ieder, voor wien ik de proef 
ï)deed, was er even verbaasd van.cc Ook de groote hitte, waarmede de 
verbranding in zuurstof geschiedt, trok zijn aandacht. »De kracht van 
»een vuur — zegt hij — is gemakkelijk enorm te verhoogen door 
»aanblazen met gedephlogisteerde, in plaats van met gewone lucht. 
»Mogelijk dat men platina op deze wijze zal kunnen smelten.« 
Hij bevindt dat een muis in zuurstof langer in leven blijft dan in 
een gelijke volume dampkringslucht, doch besluit daaruit niet dat 
voor gezonden de ademhaling in eerstgenoemd gas heilzaam zou zijn, 
wel misschien in sommige gevallen voor zieken. »Want — zegt hij — 
»evena!s een kaars sneller in gedephlogisteerde lucht opbrandt dan in 
)jgewone lucht, zoo zouden ook wij daarin wellicht te snel afleven 
»(live out to fas't) . . . Wie kan zeggen of niet mettertijd deze zuivere 
»lucht een fashionable modeartikel zal worden. Tot nog toe hebben 
»alleen twee muizen en ik het voorrecht gehad ze in te ademen. « 
Later vond hij nog dat de zuurstof iets zwaarder is dan de damp- 
kringslucht. 
Wat den naam betreft, door Priestley aan t gas gegeven, deze was 
van ’t standpunt der door hem gehuldigde theorie goed gekozen. Dat 
de lichamen daarin zoo intensief verbrandden, dus hun phlogiston snel 
verloren, deed vermoeden, dat het gas daaraan veel armer moest 
zijn dan alle andere luchtsoorten. Geheel vrij daarvan dacht Priest- 
ley aanvankelijk zich de zuurstof toch niet. Zijn eerste voorstelling 
over de samenstelling was dat het bestond uit salpeterzuur en aarde, 
vereenigd met zooveel phlogiston als noodig was voor haar elastici- 
teit, m.a.w. om er een gas van te maken. Later wijzigde hij die voor- 
stelling nog verscheidene malen, totdat hij eindelijk in ’t laatste deel 
van zijn hoofdwerk de zuurstof voor het eenige elementaire gas ver- 
klaarde, met de bijvoeging evenwel dat het mogelijk een verbinding 
van een element met warmte was. Doch, meent hij, aangezien het niet 
waarschijnlijk is dat warmte iets tot het gewicht van de lichamen 
bijdraagt, kan men haar moeilijk in de lichamen waarin ze voorkomt 
als element beschouwen. 
Naar men ziet is dit een toenadering tot Lavoisier, die van de 
zuurstof dezelfde voorstelling had. 
Dat Priestley niet altijd geluk had met zijn onderzoekingen, blijkt 
o.a. uit de vele proeven aangaande de werking van salpeterzuur op 
plantaardige en dierlijke stoffen. Hij meende dat daartusschen een 
eigendommelijk verschil moest bestaan. Doch hoeveel moeite hij zich 
ookgaf, iets van blijvende beteekenis hebben die proeven niet opgeleverd. 
22 
