LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
339 
4 H F1 4 - Si 0 2 = Si Fl,, -F 2 HgO. 
Het door Priestley boven kwik opgevangen gas moet dus een 
mengsel geweest zijn van lluorwaterstof en fluorkiezel. In aanraking 
met overvloedig water komend geeft dit laatste gas, volgens de for- 
mule: 3 Si Fl,, + 4 H 2 0 = Si(OH\ 4- 2 H 3 Si Fl 6 , geleiachtig kie- 
zelzuur, (aardachtige vlokken) terwijl in het water kiezelfluorwater- 
stofzuur opgelost blijft. Dat uit dit laatste (door ontleding der oplos- 
sing bij het indampen) nog kiezelzuur verkrijgbaar is, werd ook door 
hem waargenomen. 
Zijn verklaring, waarvoor hij de hulp van ’t phlogiston te hulp 
riep, waardoor de uit het vloeispaat afkomstige aarde zou vervluch- 
tigd worden, verdient geen verdere bespreking. 
Middelerwijl hadden Lavoisier en anderen van door Priestley ge- 
vonden feiten gebruik gemaakt om de door dezen verdedigde theorie 
te bestrijden. Naar Thorpe meent, is het onder den indruk hiervan 
geweest, dat hij de voorrede schreef van zijn in 1777 verschenen 
derde deel. »Ik kan slechts herhalen — zoo heet het o.a. — dat het 
»niet mijn meeningen zijn, waarop ik geacht wil worden nadruk te 
»leggen. Laten de nieuwe feilen , waaruit ik die afleid, beschouwd 
»worden als mijn ontdekkingen en laten anderen, als ze kunnen, 
^daaruit betere besluiten trekken. Dit (nl. de pneumatische chemie) 
»is een nieuw veld voor proefnemingen en bespiegelingen en een te 
»vroeg vasthouden aan een hypothese is het grootste struikelblok 
»om daarop voorwaarts te komen. Ik meen dat ik mij daarvoor vrij 
»wel gewacht heb en daarom anderen te moeten waarschuwen om 
»eveneens op hun hoede te zijn.« 
Dit derde deel bevat weinig belangrijks. Het bevat een uitvoerig 
relaas van proeven over de werking van salpeterzuur op een aantal 
verschillende stoffen. Doch het ontbreekt daarin aan samenhang en 
hij komt dan ook niet tot algemeene gevolgtrekkingen. Voorts geeft 
hij in dit deel een nalezing over zijn gas-studies, het vroeger mee- 
gedeelde aanvullende en hier en daar verbeterende. 
In een hoofdstuk getiteld: »Over de menging van verschillende 
luchtsoorten, die niet op elkaar inwerken« toont hij bereids een hel- 
dere voorstelling te hebben van diffusie, die later door zijn landge- 
nooten Dalton, Henry, Graham, met vrucht zou bestudeerd worden *) 
1) Wat Dalton betreft, herinner ik hier aan wat vroeger in dit tijd- 
schrift door mij is uiteengezet (Jaarg. 1902, p. 338 en v.), nl. dat deze 
door nadenken over ’t gemengd blijven van bestanddeelen der lucht (1801^ 
tot zijn atoomtheorie kwam, die hij daarna op de chemie toepaste. 
