LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
341 
schudden met roodbruine dampen van stikstofdioxyde (vorming van 
salpeterigzuur) is meermalen door hem waargenomen. 
Opmerking verdient nog, dat hij zijn eudiometrische proeven voort- 
zettend ten einde met behulp van stikstofoxyde de deugdelijkheid 
van de lucht te bepalen, nog vóór Cavendish tot de bevinding kwam, 
dat men op die manier geen verschillen kon vinden grooter dan die 
»uit de onnauwkeurigheid der methoden verklaarbaar waren. Door goede 
vrienden had hij zich uit allerlei plaatsen, vooral fabrieksteden, lucht 
laten toezenden en zelf in allerlei tijden van het jaar en bij zeer uiteen- 
loopende weersgesteldheid lucht verzameld. Het pleit voor zijn nauw- 
keurigheid en zelfstandigheid dat hij met zijn gebrekkige methode 
reeds tot dit besluit kwam en zich daarvan niet liet afbrengen door 
de hem bekende uitkomsten van anderen, met name van Landriani 
te Milaan. 
Priestley schreef, z.a reeds is opgemerkt, veel van zijne ont- 
dekkingen aan het toeval toe. Dat dit hem niet altijd gunstig was 
blijkt uit de beschrijving van verscheidene in dit en in het volgende 
deel vermelde proeven. Zonder het te weten bereidde hij phosphor- 
waterstof, phosphorigzuur en het chloor, voordat de ontdekking daar- 
van door Scheele in Engeland bekend was. Hij verkreeg dit belang- 
rijke element uit »de oplossing van bruinsteen in den geest van zout«, 
nam er een bijzonderen reuk aan waar (gelijk aan dien van menie 
in ’t zelfde zuur) en bemerkte dat het kwik aantastte. Maar, zegt hij^ 
»andere dingen op het oug hebbende, weerhield mij dit daarop veel acht 
»te geven. cc 
De belangrijkste opstellen in het vierde deel handelen over de 
verbetering van de lucht door den plantengroei, waarvan hij aantoont 
dat die tot stand komt door het bladgroen en dat zonlicht daarvoor 
noodig is. 
Met vijf andere opstellen over ’t zelfde onderwerp opent het in 
1781 verschenen vijfde deel. Nieuws brengen ze niet, alleen bevesti- 
ging van de zuurstofontwikkeling in ’t zonlicht, die inmiddels (1779) 
ook door Ingen — Housz geconstateerd was 1 ). 
Onder de proeven, die Priestley met gassen gewoon was te nemen, 
behoorde ook deze, dat hij er elektrische vonken liet doorgaan. In dit deel 
beschrijft hij de merkwaardige uitkomst die hij op deze wijze met 
ammoniak-gas verkreeg. Hij nam waar, dat het volume hierbij ver- 
1) Zie over ’t belangrijk aandeel dat onze landgenoot aan de ontdek- 
king had: Het Leven van Jan Ingen — Hoüsz, door Dr. H. W. Heinsius, 
in dit Tijdschrift: Jaarg. 1897, p. 1. 
