344 
LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PrIESTLEY . 
had en verklaarde hij de proef door het vermogen van de buiten- 
lucht om door de poriën van de aarden buis naar binnen te dringen, 
»door middel van een kracht, zeer verschillend van gasdrukkingc;. 
Verder kwam hij in zijn verklaring niet. Had hij dieper over hei 
verschijnsel nagedacht en dit met soortgelijke waarnemingen van hem 
zelven en van anderen in verband gebracht, wellicht zou hij dan tot 
de ontdekking gekomen zijn, een halve eeuw later door Graham aan- 
gaande diffusie van gassen door poriën gedaan. 
’t Is opmerkelijk dat Priestley’s eerste uitlegging zijner proef, 
bij vele, vooral Duitsche geleerden, nog lang geloof vond, nadat hij 
zelf op grond van nauwkeuriger onderzoek zijn bewering terug had 
genomen . 
Nog tot het einde der 18de eeuw heeft men de omzetting van wa- 
ter in gloeiende buizen tot lucht (stikstof) staande gehouden, totdat 
eindelijk de welbedachte proeven der Hollandsche scheikundigen bui- 
ten twijfel stelden, dat de buitenlucht, na verlies van veel zuurstof 
bij het strijken door de gloeiende kolen, in de aarden buizen drong 
en mitsdien als onzuivere stikstof opgevangen werd. 
De volgende verhandeling, die over de werking van stoom op 
roodgloeiend ijzer handelt, (zie bladz. 307), ga ik stilzwijgend voorbij. 
Ook zal ik niet stilstaan bij de beschrijving van het zwavelwater- 
stofgas, dat hij door de werking van zwavelzuur op zwavelijzer be- 
reidde, doch niet onderscheidde van andere brandbare luchten, die 
hij alle beschouwde als uit phlogiston bestaande, vereenigd of veront- 
reinigd door andere stoffen, die de eigenschappen min of meer 
wijzigden. Zoo verklaart hij dan ook den onaangenamen reuk van de 
zwavelwaterstof uit de verontreiniging van ’t phlogiston met zwavel . 
Het zesde deel sluit met reeds vroeger herhaaldelijk beloofde theo- 
retische beschouwingen, waartoe hij evenwel niet dan schoorvoetend 
overgaat. Gaarne zou hij nog langer uitstel vragen, evenals Simonides 
toen men hem naar ’t wezen der Godheid vroeg, x ) dewijl hij zich 
nu, nog minder dan eenige jaren geleden, in staat acht een theorie 
te geven, die hem zelf bevredigt. Dat hij niettemin er nu een geeft, is om- 
1) Van den Griekschen dichter Simonides (geb. 559 v. Chr.; wordt 
verhaald, dat hij door Hiëro van Syracuse gevraagd: »Wat is God?« 
eerst verzocht één dag met zijn antwoord te mogen wachten, dan twee, 
en vervolgens vier, acht, enz. dagen, telkens den termijn verdubbelend. 
De vorst hierover verwonderd verlangde de reden te weten : »Het is« gaf 
Simonides ten antwoord : ,, omdat ik het onderwerp uwer vraag des te 
onbegrijpelijker vind, hoe meer ik er over nadenk. « 
