LEVEN EN WERKEN VAN JOSEPH PRIESTLEY. 
345 
dat hij meent aan ’t einde van ’t relaas zijner proeven, dit niet te 
mogen nalaten. 
Na ’t geen dienaangaande bij ’t bespreken der door Pr. onder- 
zochte gassen bereids is medegedeeld, kan ik kort zijn over zijn voor- 
stellingen over de samenstelling der luchtsoorten, waarmede hij zich 
het eerst bezighoudt. 
Gedephlogistiseerde lucht is volgens hem het eenige gas dat een 
element is, schoon wellicht nog gebonden aan het beginsel der warmte 
(zie bladz. 337). Gephlogistiseerde lucht, door Rutherford mephisti- 
sche lucht en door Lavoisier azote (stikstof) genoemd, is volgens 
Priestley waarschijnlijk saamgesteld uit nitrous acid en phlogiston. 
Is de opvatting analoog aan de meening, dat een metaal een verbin- 
ding zou zijn van metaalkalk met phlogiston, men zou nu ook ver- 
wachten, dat hij vaste lucht (koolzuur) als een element zou beschou- 
wen waarvan koolstof de phlogistonverbinding is. Doch neen, vaste 
lucht is volgens hem een verbinding van dezelfde elementen als die 
waaruit het water bestaat. Doch er zou dit verschil zijn, dat het phlo- 
giston (brandbare lucht) met de gedephlogistiseerde lucht vereenigd, 
in ’t water minder zuiver zou zijn, dan zooals het in de vaste lucht 
voorkomt. 
Van de brandbare luchten bestaat er een verbazend aantal ver- 
scheidenheden; de reden daarvan is volgens Pr. slechts onvolkomen 
bekend. De lichtste en daarom wellicht zuiverste soort (waterstof) 
schijnt alleen uit phlogiston en water te bestaan, en degene, die met 
walmende vlam branden en daarbij vaste lucht opleveren (koolwa- 
terstoffen), bevatten waarschijnlijk verschillende soorten van olie. 
’t Zal onnoodig zijn op het ongerijmde en tegenstrijdige van deze 
voorstellingen te wijzen, die doen betreuren, dat Priestley' niet bleef 
volharden in zijn navolgen van Simonides. Toch is hij een enkele 
maal gelukkiger, namelijk in zijn opvatting van ammoniak-gas, dat hij 
een verbinding noemt van brandbare lucht met gedephlogistiseerde 
lucht (stikstof). 
Ik zal met uitweiden over zijn beschouwingen van het phlogiston, 
waarmee hij zijn hoofdwerk besluit. Uit ’t geen Thorpe daarvan mee 
deelt, blijkt alweer dat hij destijds (1786) niet van de waarachtig- 
heid der leer overtuigd was en o.a. het gewicht gevoelde van het 
door de bestrijders aangevoerde feit, dat kwikkalk alleen door hitte 
tot metaal werd, onder verlies van zuiver gedephlogistiseerde lucht en 
zonder merkbaar iets op te nemen. Doch met behulp van de ver- 
onderstelling van Kirwan, dat brandbare lucht phlogiston was, meent 
