348 
ONBEVRUCHTE KIEMEN. 
ffieracium’s , sommige Alchemilld’s en evenzoo Gnaphalium (Anten- 
naria ) alpinum en Thalictrurn purpurescens . Van tijd tot tijd heb 
ik over deze gevallen in het Wetenschappelijk Bijblad bericht. 
Men weet thans dat hier steeds de kiem ontstaat uit een eicel, die 
niet alleen niet bevrucht wordt, maar ook niet bevrucht kan worden. 
Het zijn niet toevallige verschijnselen, zooals de parthenogenesis bij 
dieren, maar constante, erfelijke eigenschappen. Het zijn, om het zoo 
eens uit te drukken, onbevruchtbare variëteiten van soorten, die ge- 
wone bevruchting hebben. Maar die soorten zijn meestal uitgestorven, 
en men moet dus feitelijk tot de geslachten teruggaan. 
In de cellenleer speelt tegenwoordig het aantal van de kerndraden 
of de chromosomen der kernen een belangrijke rol. De geslachtscellen 
verdubbelen dit aantal, als zij zich bij de bevruchting twee aan twee 
vereenigen. De bevruchte eicel heeft dus dat dubbele aantal, en 
evenzoo alle cellen van de uit haar ontstane kiem en van de latere 
plant tot aan de periode, waarin de productie van nieuwe geslachts- 
cellen weer begint. Dan wordt het aantal weer op de helft terug- 
gebracht of gereduceerd, zooals men het noemt. 
Onbevruchte kiemen ontstaan nu, wanneer die halveering of reductie 
verloren gegaan is. Het is een verlies, analoog aan het verlies van 
bloemkleur, beharing, doorns, enz., dat zoovele variëteiten kenmerkt. 
Ook is het soms even onstandvastig als de strepen op de bloemen 
van gestreepte variëteiten. De eicel heeft dan het dubbele aantal 
chromosomen en heeft dus, als het ware, de spermatozoë niet noodig 
om dit getal te verkrijgen. Het gaat vanzelf van de moederplant op 
hare kinderen over. 
Het verschijnsel komt echter niet alleen bij bloemplanten voor, 
doch ook onder de varens en hun verwanten. Sommige variëteiten 
van varens brengen hun prothallia rechtstreeks voort, zonder de 
vorming van sporen. Soms ontstaan zij uit de jonge sporangiën, soms 
eenvoudig uit den rand der bladeren. Zij maken dan geen archegoniën, 
maar brengen onmiddellijk een kiem voor een nieuwe plant voort. 
Er is ook hier geen reductie van het aantal chromosomen, maar het 
dubbele aantal gaat als zoodanig van de moederplant op de na- 
komelingen over. 
Tot nu toe scheen het, dat het geslacht der water varens, Marsi lia, 
een uitzondering op dezen regel maakte. Hier kunnen ook, ofschoon 
niet altijd, kiemen ontstaan zonder bevruchting en men meende dat 
dit uit eicellen met het gereduceerde aantal chromosomen plaats vond. 
Men legde er dus nadruk op, dat dit verschijnsel echte parthenogenesis 
zou zijn, terwijl men de overige gevallen van gemis van bevruchting 
