ONBEVRUCHTE KIEMEN. 
349 
apogamie noemde. Strasburger, aan wien wij het meeste van onze 
kennis op dit gebied te danken hebben, achtte dit echter niet zeer 
waarschijnlijk. Daarom heeft hij het verschijnsel onlangs aan een 
uitvoerig onderzoek onderworpen en zijn uitkomsten neergelegd in 
een opstel over „ Apogamie bei Marsilia ”, in het tijdschrift Flora 
(1907). Hij bevond dat sommige sporen zich alleen met, doch dat an- 
dere zich zonder bevrachting ontwikkelen. Het aantal van beide typen 
wisselt met de soorten en voor dezelfde soort, ja voor dezelfde 
vrucht, met de omstandigheden. Sporen die geen bevruchting noodig 
hebben ontstaan zonder reductie-deeling ; zij hebben dus in al hun 
cellen en ook in de eicellen het normale, vegetatieve aantal kern- 
draden. Ook openen de archegoniën, waarin die eicellen ontstaan, hun 
halzen niet en laten zij dus de spermatozoïden niet toe. Gewone 
archegoniën van Marsilia openen hun halzen, laten de kanaalcellen 
vervloeien en een stof uittreden, die de spermatozoïden aanlokt; dit 
alles ontbreekt bij de onbevruchtbare archegoniën. Zij zijn dus 
duidelijk apogaam en niet parthenogenetisch, zooals men vroeger 
meende. Het prothallium heeft dan ook, in al zijn kernen, het 
geheele aantal chromosomen dat de uit de eicel ontstaande kiem 
heeft en dat men later in de groeiende plant terugvindt . Dit 
dubbele aantal is 32; maar waar men sporen heeft, die bevruchting 
behoeven, vindt men in het prothallium 16 chromosomen per kern 
en komen de spermatozoïden hun 16 kernstaafjes aan die der eicellen 
toevoegen. 
Marsilia Drummondi heeft in hoofdzaak apogame sporen, maar 
M. vestita is rijk aan bevruchtbare sporen en daarmede ook aan de 
mannelijke of micro-sporen. Deze laatste is een Californische soort. 
Uit apogame kiemen verkrijgt men overigens planten, die van de 
door bevruchting ontstane in het geheel niet te onderscheiden zijn; 
beide kunnen zelven weer zoowel de eene als de andere soort van 
voortplanting voor haar vermenigvuldiging gebruiken. Ook is de ont- 
wikkelingsgeschiedenis in beide gevallen in de verdere bijzonderheden 
niet verschillend. Behalve de genoemde hebben ook de Nieuw- 
Hollandsche soorten beide vormen van voortplanting. 
Door deze onderzoeking is dus de regel, dat kiemen die zonder 
bevruchting ontstaan, opgroeien uit eicellen met een vegetatief aantal 
chromosomen, die dus niet alleen geen bevruchting noodig hebben 
maar ook niet bevrucht kunnen worden, weder gebleken in het 
plantenrijk algemeene geldigheid te hebben. Ten minste zoolang, totdat 
er wellicht een andere uitzondering op ontdekt wordt. 
