BOEKBEOORDEELING. 
35 2 
het weglaat, houd ik een tegenstrijdigheid over. Het gebruik maken 
van mechanische middelen is toch ondoenlijk zonder arbeid. Deze 
laatste zal hierin moeten bestaan, dat de heterogene deelen, die ’t 
mengsel samenstellen, ten opzichte van elkander verplaatst worden. 
Vermoedelijk was de gedachte bij ’t neerschrijven der zinsnede deze, 
dat de bestanddeelen van ’t mengsel door de scheiding aan energie 
noch winnen, noch verliezen. Doch den leeraar zal ’t niet mogelijk 
zijn dit aan de eerstbeginnenden duidelijk te maken en in de hersenen 
van deze laatsten zal — vrees ik — door dat akost op zichzelf 
geen arbeid en kan door mechanische middelen geschiedend: het 
denkbeeld blijven hangen, dat de scheiding van een mengsel weinig 
moeite kost en veel gemakkelijker uitvoerbaar is dan de ontleding 
eener chemische verbinding. En nu is veeleer het omgekeerde waar. 
’t Zijn juist de mengsels wier scheiding het geduld en het vernuft 
der scheikundigen op de zwaarste proeven stelt. Men denke slechts 
aan de scheiding van de zouten uit zeewater of uit sommige delf- 
stoffen en aan die van de gassen uit de atmosfeer. Scheiding door 
mechanische middelen is altijd onvolledig en, zoo uitvoerbaar, geeft 
men daarom de voorkeur aan den chemischen weg. Dit zal trouwens 
den opmerkzamen lezer ook door latere opgaven van het leerboek 
blijken, zoo b.v. op pag. 15, waar de scheiding van zuurstof en 
stikstof door gloeiend koper en pag. 168, waar het afzonderen van 
goud uit zand, met de hulp van kwik, cyankalium en chloor, ver- 
meld wordt. 
Dergelijke min-gelukkige uitdrukkingen zijn evenwel zeer zeldzaam 
en de uiteenzetting is, juist wegens de soberheid, helder en ondubbel- 
zinnig, al spreekt het wel vanzelf dat de voorlichting van den leeraar 
doorgaans niet gemist zal kunnen worden. 
De correctie is goed. De voornaamste door mij genoteerde fouten, 
niet onder de errata vermeld, zijn: 
Pag. 27, reg. 13 v. b. staat 3 H 3 P0 4 , lees: 2 H 3 P0 4 . 
Pag. 53, reg. 7 v. o. staat sequi, lees: sesqui. 
Pag. 54, reg. 12 v. b. staat Ca H 2 (P0 4 ) 2 , lees: Ca H 4 (POJ 2 . 
Ik meen het leerboek met alle gerustheid te mogen aanbevelen. 
Zijn invoering op de H. B. Scholen zal er krachtig toe kunnen 
bijdragen om het middelbaar onderwijs in chemie in overeenstemming 
te brengen met de daaraan thans te stellen eischen. 
Moge het nog te wachten tweede deel, dat een beknopte chemie 
der kool verbindingen zal bevatten, zich waardig aan dit eerste aansluiten! 
R. S. Tj. M. 
