KLIMAAT-UITERSTEN. 
357 
en dikwijls nog westelijker tot voorbij Malaga, waait een onder den 
naam van Levèche bekende heete stofwind, die bij den mensch 
hevige hoofdpijn en slaperigheid opwekt, waartegen zelfs de inboor- 
lingen niet bestand zijn. De fijne stof, die door dezen gloedwind 
wordt medegevoerd, doordringt alles en werkt zeer nadeelig op den 
plantengroei. 
Op Madeira en soms op de Kanarische eilanden waait de heete 
stofwind uit het Oosten en treedt daar als een Z. Oostelijke tot N. Ooste- 
lijke, met stof beladen wind op, waarbij, onder zeer hooge tempe- 
raturen, de relatieve vochtigheid heel gering wordt. 
Deze heete stofwinden zijn afkomstig uit de Afrikaansche woestijnen, 
waar men ze in veel sterker mate en veelvuldiger kan waarnemen. 
Vooral de Arabische woestijn schijnt de bakermat van de hevigste 
en heetste zandstormen te zijn, die niet zelden een temperatuur van 
50° C., ja zelfs van 56° C. hebben. Dr. Schlaefli beschrijft de te 
Bagdad waargenomen zandstormen aldus: 
»Door de groote hitte op den dag worden zij dan bijna niet op- 
gemerkt. Nauwelijks is echter de zon met hare verzengende stralen 
in ’t westen ondergegaan, of op zekere dagen verheft zich uit het 
Westen of Zuidwesten een warme wind, wiens vlagen van minuut 
tot minuut heeter schijnen te worden. De thermometer stijgt, nadat 
hij bij zonsondergang op 38° tot 40° gedaald is, opnieuw tot 42° 
a 45°, de ademhaling wordt pijnlijk, neus en mond droog, voort- 
durend water drinken noodzakelijk, slapen onmogelijk. Na een duur 
van eenige minuten tot eenige uren houdt de gloedstroom op en 
maakt plaats voor een verkwikkende afkoeling.« 
Na de beschrijving van de zandstormen en gloed winden kunnen 
wij nog een vluchtigen blik werpen op klimaten, waar men op het 
gebied van wind verschijnselen iets buitengewoons kan waarnemen. 
Wij zouden onze beschouwingen te uitvoerig maken wanneer wij 
een min of meer volledige staalkaart van zulke buitengewoonheden 
zouden willen toonen, en moeten ons dus bepalen tot een willekeurige 
greep uit de tallooze gegevens, tot de groep van land- en zeewinden ; 
of eigenlijk tot deze laatsten alleen, daar de landwinden meestal 
niet zeer sterk zijn. Daarentegen kunnen de z.g. zeewinden, die 
over dag tengevolge van meerdere verwarming van het land ten op- 
zichte van de zee ontstaan, in sommige streken der aarde een buiten- 
gewone kracht bereiken. Hoezeer de zeebries een gunstige uitwerking 
heeft, in zooverre, dat hij als een machtige ventilator werkt, kan hij 
toch in andere opzichten óf nadeelig zijn óf bezwaren meêbrengen. Zoo 
deelt Maury omtrent het optreden van den zeewind te Valparaiso mede : 
