12 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
Met natuurlijk, violetkleurig vloeispaath van Weardale (Durham) heeft 
Berthelot dezelfde proeven gedaan als met het amethist-kwarts en 
ook met dezelfde uitkomst. Door verwarming werden de kristallen eerst 
kleurloos en later werden zij weer gekleurd door ze op gelijke wijze als 
bij de amethistkristallen bloot te stellen. De hier verkregen resultaten 
met kwarts en vloeispaath stellen ons in staat de violette kleur te ver- 
klaren van de natuurlijke kristallen dezer stoffen die in het binnenste 
der aarde gevormd worden, waarin geen daglicht doordringt. Zij moet 
toegeschreven worden aan doordringende stralen, die zelfs door ondoor- 
schijnende stoffen heen gaan. Het is blijkbaar een werking van de ra- 
dioactieve stoffen, die in het binnenste der aarde voorkomen. 
Loodhoudend glas, dat men kristalglas noemt, houdt ook sporen 
mangaan. Dit glas wordt door langdurigen invloed van zonlicht blauw- 
violetkleurig. Deze kleuring verkrijgt het ook door kathodestralen, als 
het glas gebruikt wordt voor Roentgen-buizen. Dezelfde verschijnselen 
worden ook verkregen door radiumstralen en dan zelfs van buitengewone 
intensiteit, niet alleen- aan de oppervlakte, maar ook in het inwendige 
van stukken gesmolten kristal, die 5 a 6 mM. dik zijn. Deze kleuring 
ontstaat vooral goed, wanneer de straling gegaan is door den wand van 
een dicht gesmolten buis, waarin het radium bevat is, zooals Berthelot 
vroeger getoond heeft M. De wanden van deze eerste buis krijgen on- 
der invloed van de directe stralen een zwartachtige tint. Door dezen 
wand heen wordt het daarbuiten zich bevindende glas door de meer 
doordringende stralen blauw-violet gekleurd. Ook hier moet de tint, 
evenals bij het kwarts, aan de tegenwoordigheid van mangaan en de 
oxydatie daarvan toegesclireven worden. 
Door verwarming van het glas, op de wijze als hierboven voor het 
kwarts beschreven is, wordt ook het glas ontkleurd en eveneens kan 
men het weer gekleurd krijgen door het bloot te stellen aan de werking 
van radiumstralen. Daar kathodestralen het glas ook kleuren, ziet men 
hierin een overeenkomst tusschen deze stralen en zekere radiumstralen. 
Berthelot heeft ook nog kristallen van andere kleur dan violet 
onderzocht. 
Rookkwarts (van Salzbachthal, Tyrol) kan gemakkelijk ontkleurd 
worden door verhitting in een glazen buis, die aan een uiteinde 
gesloten is. Hiermede gaat gepaard een distillatie van organische ver- 
bindingen, dio naar petroleum rieken. Ook een pnar stukken rookkwarts 
van anderen oorsprong werden ontkleurd. De kleur was veroorzaakt door 
organische stoffen, die bij de verhitting ontleed werden. Daarom kan 
ook de kleur niet teruggekregen worden. 
I) Compt. Rend. 16 Juli 1906, 143. p, 151. 
