24 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
doende is om het afnemen der temperaturen te verklaren, van binnen 
af naar de oppervlakte toe . Hij gaat uit van de door Elster en Geitel 
verrichte metingen van de hoeveelheid radium-emanatie in den bodem. 
Teneinde meer gegevens te verkrijgen voor de toetsing dezer hypothese, 
heeft R. J. Strutt bepalingen gedaan van ’t radium-gehalte van de 
verschillende gesteenten. Dit wordt afgeleid uit de hoeveelheden radium- 
emanatie daaruit verkrijgbaar, vergeleken met die van een uraan-erts 
waarvan ’t gehalte aan radium bekend is. 
De uitkomsten van dit omvangrijk onderzoek zijn hoofdzakelijk de 
volgende. 
In alle gesteenten is radium gemakkelijk aan te toonen . Granieten 
zijn gemeenlijk daaraan ’t rijkste, basische gesteenten het armste. De 
verdeeling van het radium is voldoende regelmatig voor een ruwe 
schatting van de op elke diepte aanwezige hoeveelheden. 
De aardkorst kan niet dikker zijn dan 45 Eng. mijlen (72V 2 K.M.), 
want anders zou de warmteuitstraling grooter moeten wezen dan men 
die proefondervindelijk vindt. Het binnenste der aarde moet uit geheel 
andere stoffen bestaan dan de korst. De maan bestaat waarschijnlijk 
grootendeels uit gesteenten, en als dit zoo is, moet haar kern veel hoogere 
temperatuur hebben dan die, welke in het binnenste der aarde heerscht. 
Dit verklaart ook den sterk vulcanischen bouw van de maan. Meteoor- 
steenen, uit ijzer bestaande, bevatten weinig of geen radium; die daaren- 
tegen, welke uit gesteenten samengesteld zijn, nagenoeg evenveel als 
de overeenkomstige aardsche mineralen. 
Van de uit water afgezette lagen werd het radium-gehalte variëerend 
gevonden tusschen 0,25—5,84 x 10—12 gram per gram stof, ’t geen na- 
genoeg evenveel is als in de vulcanische gesteenten . Dit is begrijpelijk, 
daar immers de sedimentaire lagen uit de afbraak der plutonische ge- 
steenten ontstaan zijn. 
Eindelijk onderzocht Strutt ook die mineralen afzonderlijk, waaruit 
gesteenten vooral bestaan. Sommige daarvan, z.a. witte kwarts en 
rutiel, bevatten geen spoor radium, terwijl daarentegen andere, b.v. 
zirkonen, betrekkelijk rijk daaraan zijn. Het radium schijnt dus niet 
gelijkmatig in de gesteenten verdeeld te zijn, en het moet mogelijk 
wezen om uit gesteenten radium-rijkere fracties mechanisch af te zon- 
deren . Dit lukte met graniet, waarvan 65 gram als poeder in bromoform 
gebracht werd. De 7| gr., die hiervan bezonken, bezaten meer dan de 
helft van de totale radio-activiteit der 65 gram. 
[Chem. Centr.-Bl., 1906, I, 1866 en II, 1137.) R. S. tj. m. 
