WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
71 
PHYSIOLOGIE. 
Hoogland en menschelijk organisme. Hamburger ( De invloed van 
het hoogland op het menschelijk organisme. 1907) gaat de verschijnselen 
na, die zich voordoen bij een verblijf in het hooggebergte. In de eerste 
plaats is dit de bloedvermeerdering . Zooals reeds door Paul Bert in 
1877 gevonden werd, blijkt een vermeerdering van roode bloedlichaampjes 
en daarmede van het kleurstofgehalte van het bloed plaats te grijpen, 
wanneer menschen en dieron (kippen en konijnen) uit de laagvlakte 
naar een bergtop worden overgebracht ; en wel begint dit reeds op den 
eersten dag van het verblijf om drie weken, soms langer, aan te houden. 
De stijging bedraagt bij gezonden b.v. tot 702.000 roode bloedlichaampjes 
per m.M 3 bloed, na 4 weken, op 1800 M. hoogte (Kündig). Mikrosko- 
pisch vindt men dan ook dat in het roode beenmerg, dat aanzienlijk 
in omvang is toegenomen ten opzichte van het gele, krachtige nieuw- 
vorming van roode bloedlichaampjes plaats heeft. Voorts heeft het hoog- 
land een invloed op de hartswerking, gunstig indien geleidelijk en met 
rusttijden gestegen wordt; op de ademhaling, waardoor in de minuut 
meer lucht wordt in- en uitgeademd dan in de laagvla*kte; op de stof- 
wisseling, blijkens een aanzetting van eiwit door den overgang van de 
laagvlakte naar het hoogland ; op de huidfunctie, waarbij de huid voor 
wisselende temperaturen minder gevoelig blijkt; en ten slotte, ook in 
gunstigen zin, op het centrale zenuwstelsel. De individueele verschillen 
en de bespreking van de bergziekte maken de brochure zeer lezenswaard. 
A. S. 
GEZONDHEIDSLEER. 
Tuberkelbacillen. E. Gorter ( Over de- verschillende typen van tuber- 
kelbacillen en over.de wegen der tuberculeuze infectie , 1907) wijster opdat 
in het sputum tuberkelbacillen voorkomen, die precies gelijken op 
rundertuberkelbacillen, alsmede andere, die niet alleen zeer weinig virulent 
voor konijnen zijn, maar ook wat vorm en cultuureigenschappen betreft 
ten eenen male verschillen van de bovine, en dat daartusschen vele 
overgangsvormen gelegen zijn. Onder die overgangsvormen nu zalmen 
bovine-bacillen kunnen vermoeden, welke door langdurig verblijf bij den 
mensch meer op humane tuberkelbacillen zijn gaan gelijken. 
Hij neemt nu aan, dat bacillen’ van den typus bovinus in het sputum 
van menschen afkomstig zijn van het rund; dat de overgangsvormen 
