ANTOINE LAURENT LAVOISIER. 
13 
rubriek: Romans, komt onder de geschriften van voltaire voor : V Homme 
au quarante écus. Met dit meesterstukje van geestige scherts en door- 
zicht liep LAVOisiER hoog weg; in navolging van voltaire trok hij 
tegen den impót unique et inique te velde en de ijver, dien hij als 
lid van het Comité d’agriculture en der Assemblée provinciale de 
POrléanais aan den dag legde , mag beschouwd worden als uitvloeisel 
zijner economische begrippen. Lavoisier was het in zooverre met 
quesnay en de zijnen eens , dat men moest trachten het productie- 
vermogen van den bodem te verhoogen en den toestand van den 
landbouwer te verbeteren. 
»M.en wist niet, zegt hij, dat het de ware roeping eener regeering 
is, de som van genot, van geluk en van welzijn van allen te ver- 
hoogen ; heeft de handel meer bescherming ondervonden dan de land- 
bouw . dan moet dit daaraan worden toegeschreven , dat het beroep 
van koopman wordt uitgeoefend door lieden van hoogeren stand , die 
spreken en schrijven kunnen , in steden wonen , gemeenschap met 
elkander houden en zich gemakkelijk laten gelden. De ongelukkige 
landman daarentegen leidt in zijne schamele hut een kommervol be- 
staan ; hij heeft vertegenwoordiger noch verdediger en zijne belangen 
zijn over het hoofd gezien bij de bestuurs-regeling van het koningrijk.” 
De zorgeloosheid van het centraal gezag was intusschen oorzaak , 
dat de meeste pogingen van het Comité d’agriculture vruchteloos 
bleven en in het laatst van 1787 schijnt het opgehouden te hebben 
te bestaan. Lavoisier werd in deze betrekking belast met een onder- 
zoek van lijnwaad, naar de methode van berthollet gebleekt; hij 
moest zich op de hoogte stellen van de aardappelen- en maïs-cultuur; 
rapport uitbrengen over het inperken van schapen ; over de aanwen- 
ding van turf-asch als mest-stof en over tillet’s wijze van bestrijding 
van brand in het koren. Ook was hij in staat verslag te geven van 
de uitkomsten van hoogst verdienstelijke pogingen om zijne eigene 
gronden op oordeelkundige wijze in cultuur te brengen ; merkwaardig , 
ook voor onzen tijd , zegt hij , in verband tot eene ervaring van tien 
jaren op dit gebied: »dat de pachters, door contracten van te korten 
duur gebonden, onmachtig zijn belangrijke verbeteringen in te voeren ; 
aan het eind van het jaar blijft er niets voor hen over en ze zijn al 
blij, als ze hun kommervol bestaan kunnen voortslepen”. Lavoisier 
achtte het wenschelijk dat landeigenaars en kapitalisten wat van hun 
overvloed in den grond staken. » Dergelijke belegging,” beweert hij, 
» belooft wel niet de schitterende winsten van het beursspel, maar zij 
