ANTOINE LAURENT LAVOISIER. 
43 
dampen , die gemakkelijk kunnen verdicht worden , als de damp van 
water , van aether , van alcohol , verwierp hij alle onderscheiding tus- 
schen dampen en gassen en voorzag hij — volgens den heer Grimaux — 
de mogelijkheid deze vloeibaar te maken. Volgens den heer Grimaux ; 
ik cursiveer. Prof. bosscha zegt volkomen terecht: »dat het (reeds) 
veel gevergd is uit de volgende plaats eene voorspelling te moeten 
zien van de proeven van pictet , want het blijkt niet dat lavoisier 
het mogelijk achtte den vloeibaren toestand te verkrijgen met mid- 
delen , die binnen het bereik van den mensch liggen.” »Supposons”, 
zegt hij, »que la terre se trouvat transportée tout a coup, dans une 
région beaucoup plus chaude du système solaire , dans une région , 
par exemple , ou la chaleur habituelle serait fort supérieure a celle 
de Peau bouillante : bientöt 1’eau , tous les liquides susceptibles de 
se vaporiser a des degrés voisins de Peau bouillante et plusieurs sub- 
stances métalliques même , entreraient en expansion et se transforme- 
raient en fluides aériformes , qui deviendraient parties de 1’atmos- 
phère .... Par un effet contraire , si la terre se trouvait tout a coup 
placée dans des régions trés froides , 1’eau qui forme aujourd’ hui nos 
fleuves et nos mers , et probablement le plus grand nombre des 
liquides que nous connaissons , se transformerait en montagnes solides , 
en rochers trés durs. . . . L’air dans cette supposition ou au moins 
une partie des substances aériformes, qui le composent, cesserait sans 
doute d’exister dans 1’état de fluide invisible , faute d’un degré de 
chaleur suffisant, il reviendrait donc a 1’état de liquidité et ce chan- 
gement produirait de nouveaux liquides, dont nous n’avons aucune 
idéé.” 1 
Men raadplege omtrent dit belangrijk punt en omtrent de groote 
beteekenis van van marum , in verband tot lavoisier , de doorwrochte 
verhandeling van prof. bosscha 2 3 , eene verhandeling, die door Neder- 
landers op te hooger prijs moet worden gesteld , omdat daarin aan 
een landgenoot de eer wordt gegeven , die hem eerlijk toekomt. 
In 1777 gaf lavoisier eene schets van zijne theorie der ademha- 
ling, bracht deze functie met het verschijnsel der verbranding in 
verband en toonde aan dat ademhaling en verbranding gelijksoortige 
1 Vues générales sur les fonctions et la comlition de l’atmosphère de la terre, {Oenvres , 
t. II p. 804.) 
3 Handelingen van het Eerste Nederlandsch Natuur- en Geneeskundig Congres. Ook 
opgenomen in dit tijdschrift 1888. 
