darwin’s denkbeelden over 
78 
en herhaald gebruik hetzij zijne hersenen tot hoogen graad van ont- 
wikkeling brengt, hetzij bepaalde lichaamsdeelen in fijnheid van gevoel 
of kracht van spieren doet toenemen , zal dit dan ook aan zijne kinderen 
ten goede komen? Vroeger meende men algemeen, deze vraag in be- 
vestigenden zin te moeten beantwoorden , en ook thans nog telt deze 
meening vele aanhangers. Is het feit waar, en moet het op stoffelijke 
wijze worden verklaard, zoo eischt het klaarblijkelijk daartoe het aan- 
nemen van de tweede stelling van darwin. Maar de gronden, om de 
groote groep van feiten, waarvan ik een enkel voorbeeld gaf, voor 
waar te houden ,' hebben aan de kritiek geen voldoenden weerstand 
kunnen bieden. Om bij ons voorbeeld te blijven. De neiging om be- 
paalde lichaamsdeelen krachtig te ontwikkelen kan eene aangeboren 
variatie, en als zoodanig erfelijk, zijn. En dit kan den schijn doen 
ontstaan alsof het gebruik dier deelen door den vader een invloed 
op de overeenkomstige organen van het kind kon hebben. 
Onder de schrijvers, die deze groep van uitzonderingen aan eene 
kritiek onderworpen hebben , . behoort vooral weismann genoemd te 
worden. In een reeks van geschriften toonde hij aan , hoe de schijn- 
baar verworven eigenschappen meestal in werkelijkheid aangeboren 
zijn , of hoe tenminste het bewijs van het tegendeel steeds ontbreekt. 
In vele gevallen bleek ook de term » verworven”, die zoo licht tot 
misverstand aanleiding geeft, de schuld te moeten dragen, daar eigen- 
schappen , die niet aangeboren zijn , verworven kunnen zijn tijdens de 
eerste ontwikkeling van het individu , en dus haren invloed recht- 
streeks èn op de lichaamsdeelen, èn op de kiemcellen konden doen gelden. 
Doch de vraag naar de erfelijkheid van verworven eigenschappen 
is een zoo omvangrijke , dat ik mij tot het medegedeelde meen te 
moeten beperken , zal ik niet in al te groote uitweidingen vervallen. 
Daarbij komt, dat het onderwerp door weismann zeer uitvoerig en 
grondig behandeld is, en voor de Pangenesis toch slechts als bijzaak 
moet worden beschouwd. Alleen wil ik er nog op wijzen , dat de on- 
vruchtbare individuen, die bij sommige soorten voorkomen, b. v. de 
werkbijen en werkmieren, ons leeren, dat eigenschappen kunnen ontstaan 
en ontwikkeld worden, zonder dat de organen, die ze bezitten, ooit 
instaat zijn stoffelijke deeltjes naar de kiemcellen over te zenden. Voor 
de verklaring van het ontstaan van andere erfelijke eigenschappen kunnen 
wij dus, naar alle waarschijnlijkheid, dit transport even goed missen. 
Ik heb thans breedvoerig de argumenten uitééngezet, die darwin 
tot het opstellen zijner tweede stelling leidden, met de bezwaren, die 
