DE OPENING VAN HET » IN8TITUT PASTEUR.” 
97 
taak, droefheid over het gemis van medestanders, die hem in moei- 
lijke dagen moed hadden ingesproken en in het openbaar hadden 
verdedigd en die thans niet meer tot de levenden behooren , dergelijke 
gewaarwordingen vervulden zijn gemoed. 
Daarvan getuigen de woorden , die zijn zoon voor hem tot de sa- 
mengekomen belangstellenden bracht. Treffend is de vermaning aan 
zijne leerlingen tot omzichtigheid in het afleiden van gevolgtrekkingen ; 
aan eigen ervaring ontleend , men gevoelt het , de teekening van den 
strijd , dien het kost om dagen , weken ja soms jaren te zwijgen van 
hetgeen men ontdekte, te zwijgen zoolang er slechts de geringste kans 
bestaat, dat ook het tegendeel van hetgeen men vond, waar kon zijn. 
En hoe pasteur zelf zijn arbeid beschouwt? De volgende woorden , 
waarmede zijne rede eindigde, geeft antwoord op deze vraag. »Was 
het mij veroorloofd met eene wijsgeerige opmerking te eindigen , ik 
zou zeggen , dat twee strijdige wetten tegenwoordig te zarneri in bot- 
sing zijn ; de eene is een wet van bloed en van doodslag die eiken 
dag op nieuwe strijdmiddelen zint en de volken dwingt altijd gereed 
te zijn naar het slagveld op te trekken ; de andere is eene wet van 
vrede , van arbeidzaamheid , van heil , die er slechts aan denkt , 
hoe zij den mensch zal verlossen van de geesels, die hem bedreigen. 
Het doel der eerste zijn veroveringen met geweld, dat der andere 
is de menschheid te helpen. Deze stelt één menschenleven boven alle 
mogelijke overwinningen ; gene zou honderdduizenden opofferen aan 
de eerzucht van één. 
Zelfs te midden van het bloedbad van het slagveld tracht de wet , 
waaraan wij ons ten dienst stellen , de bloedige rampen der andere 
wet te genezen. Duizenden soldaten blijven gespaard , waar de wonden 
volgens de antiseptische methode worden verbonden. 
Welke der twee wetten zal de overwinning wegdragen? God alleen 
weet het. Toch mogen wij beweren , dat de fransche wetenschap , zich 
aan deze wet der menschelijkheid ten dienste stellende, de grenzen 
van het leven heeft uitgebreid.” 
• Uit zijne kamer in het instituut kan pasteur eiken dag een bronzen 
beeld aanschouwen , dat den strijd van den jongen herder jupille 
met een dollen hond voorstelt en dat hem aan eene zijner eerste 
overwinningen op de watervrees herinnert. Moge hij evenzeer nog 
vóór zijnen dood getuige zijn van nieuwe overwinningen door de 
wet van het leven op die van het lijden en van den dood behaald ! 
D. v. C. 
