120 
HET BARNSTEEN. 
Wordt genoemde stof hier of daar in de Dollardpolders aangetroffen , 
dan zal men mogen aannemen , dat op de plaats , waar het voor- 
komt ,' eenmaal een waterloop is geweest , waarin het vloedwater op- 
stroomde en het ebbewater afliep. Ook geloof ik , dat het meer in weste- 
lijke polders dan in die van den oostelijken boezem zal aanwezig zijn.” 
Vanwaar is het barnsteen van den Dollard afkomstig? Bevond 
zich, evenals in Samland , de tertiaire » blauwe aarde” in den onder- 
grond van den Dollard , dan zou gemelde vraag spoedig beantwoord 
zijn. Doch » blauwe aarde” is hier ter plaatse niet aanwezig. Toch 
zou het barnsteen zich in gemelden bodem hunnen bevinden , als daarin 
van elders aangevoerd ; maar de ervaring leerde het tegendeel en 
ook zou alsdan het verschijnsel, dat deze stof aan de noordelijke en 
westelijke oevers wèl , aan de zuidelijke en oostelijke niet of veel min- 
der wordt aangetroffen, moeilijk te verklaren zijn. Wij mogen dus 
aannemen , dat de slikgronden zelf dien schat niet in zich sluiten , en 
evenmin bevat de bodem der Noordzee barnsteen. De rijkdom der 
Oostzee-kusten aan dit mineraal leidt venema tot het vermoeden , dat 
ook het barnsteen van den Dollard van daar afkomstig is. Venema 
redeneert als volgt: »Het geringe specifieke gewicht van barnsteen 
(1 a 1.1 ; barnsteen is dus weinig zwaarder dan water en althans 
zeer weinig zwaarder dan zeewater) is oorzaak , dat het geruimen tijd 
zwevende kan blijven. Zwevende alzoo in het water der Oostzee , gaat 
het met dit water door de Sont en de Belten , door Kattegat en 
Skagerak naar de Noordzee. Want, gelijk men weet, veroorzaakt de 
hoogere stand van het watervlak der Oostzee boven dat der Noordzee 
een voortdurenden stroom van eerstgenoemden boezem naar laatstge- 
melden , en wel volgens den opgegeven weg. Deze stroom zich west- 
en zuid westwaarts uitbreidende , vermengt zich steeds meer en meer 
met het water der Noordzee. In de westelijke streken zal dus veel 
minder barnsteen aanwezig zijn dan in de oostelijke. Van daar, dat 
de kuststreek tusschen Lümfiord in Jutland en de Elbe zooveel barn- 
steen oplevert.” Vandaar, dat de oostelijke kuststreken van Nederland 
meer barnsteen bevatten dan de westelijke. »Als nu een storm uit 
het N.W. het water der Noordzee hoog naar de kust opvoert, zal 
langs de westelijke kust van Jutland het Oostzeewater het meest on- 
vermengd tegen de kust worden opgedreven , tn hoe meer westwaarts 
men komt, des te meer zal de kust worden getroffen door water, 
dat minder Oostzeewater (== minder barnsteenhoudend water) bevat. 
Onze kust wordt dus reeds getroffen door water, dat met betrek- 
