GOUDVELDEN IN DE TRANSVAAL. 
163 
ge veer anderhalf honderd mülioen gulden. Merkwaardig is het groot 
aantal maatschappijen , waar de aandeelen één pond sterling bedragen. 
De streek , die tot nog toe de grootste belangstelling trok , is midden 
in het zuidelijk gedeelte van den Transvaal gelegen tusschen Pretoria, 
Potchefstroom en Heidelberg en draagt den naam van de Witwater- 
randsche goudvelden. Ongeveer honderd maatschappijen , die daar hun 
voordeel zoeken , worden reeds door glanville genoemd. Boven en 
onder de oppervlakte veranderen zij daar de aarde. Het middenpunt 
van de nijverheid is Johannesberg , in 1886 nog een eenzaam oord 
en nu een geregeld aangelegde stad met ruim 8000 inwoners. Dertig 
a veertig maatschappijen hebben er hare kantoren gevestigd ; de re- 
geering zorgde voor eene goede aansluiting wat het postwezen en den 
telegraafdienst betreft en bouwde woningen voor een landdrost , een 
ontvanger der belastingen en de verdere autoriteiten , wier tegen- 
woordigheid voor eene geregelde ontginning noodzakelijk is. Dank zij 
de genomen maatregelen wordt de gezondheidstoestand hier geroemd ; 
het is bekend , dat de koortsen het verblijf in vele andere streken 
zeer gevaarlijk maken. Ten overvloede is er een ziekenhuis gebouwd , 
dat ruim twee-en-veertig duizend gulden kostte en waarin ruimte is 
voor drie-en -dertig patiënten. Uit het nommer van de Eastern Star 
van 10 Januari 1888 werd het volgende bericht aangaande de steeds 
toenemende opbrengst overgenomen: »In de twaalf maanden van het 
jaar 1887 vermeerderden de inkomsten geregeld. In December 1.1. 
bedroeg de ontvangst in het kantoor van den mijncommissaris 240,000 
gulden en in het kantoor der belastingen ongeveer 96,000 gulden; 
de telegraafdienst bracht in de maand twaalf duizend gulden op en het 
postwezen gaf ongeveer evenveel. Te Johannesberg alleen ontving dus 
de staat ongeveer 360,000 gulden in ééne maand. Hetgeen bij den 
landdrost werd betaald , wordt in dezen staat niet opgenomen , omdat 
dit verbruikt werd voor den aanleg van gemeentewerken (tot bevor- 
dering van den gezondheidstoestand enz.)”. 
Deze getallen klinken luide genoeg om de verzekering te geven , 
dat in de goudvelden eene bron van stoffelijke welvaart is gelegen , 
die misschien duizenden aanlokt en slechts honderden niet teleur- 
stelt , maar die toch bij verstandigen arbeid èn ondernemingen èn 
staat ten voordeel strekken kan. Want ook elders is, al is het dan 
in mindere mate , de ondernemingsgeest geprikkeld en heeft zoowel 
de opening der goudvoerende kwartsaderen als de uitwassching van 
aangespoelde . gronden , waarin het door den stroom weggevoerde en 
