204 
DE BLIKSEMAFLEIDER. 
dikker draad, b. v. 7 — 9 mM. »Daar men niets weet” zegt hij zeer 
terecht , » omtrent de hoeveelheid elektriciteit , die bij de ontlading 
van een onweerswolk vrij wordt en dus ook geheel in het onzekere 
verkeert omtrent de sterkte van den ontladingsstroom , moet alleen 
de ondervinding aanwijzen , welke dikte aan den geleider gegeven 
moet worden, om te mogen vertrouwen, dat hij niet tot smeltens toe 
verhit zal worden. En daar nu geen geval bekend is , waarbij een 
draad van de opgegeven afmeting en zelfstandigheid door een blik- 
semslag eenige schade geleden heeft mag men die voor voldoende 
aannemen.” Kort daarna stond in het Electrotechnisch Zeitschrift het 
volgend bericht : 
»Een geleiding van massief koper van 8 mM. middellijn door den 
bliksem getroffen , werd op den geheelen afstand , door den bliksem 
doorloopen , week en aangeloopen , terwijl het niet getroffen gedeelte 
nog hard en onveranderd is.” 
Zoo deelt ook neesen verschillende gevallen mede van zijdelingsehe 
ontlading , waarbij de afleider toch een vrij goede aardverbinding 
had , zooals die van de Nicolaï-kerk in Flensburg en van de kerk te 
Hattstedt. 
Melsens noemt verschillende gevallen , waarin gebouwen met een 
afleider volgens het stelsel gay-lussac getroffen zijn (Caserne Prince 
Eugéne te Parijs 2 Aug. 1862) en wijst er op , dat ijzerdraad van ruim 
6 mM. dikte in Engeland weerstand biedt aan de talrijke bliksem- 
stralen, die de telegraafpalen treffen, terwijl uit de Verhandelingen 
der Kon. Preuss. Akad. der Wissenschaften van 1876 blijkt , dat koper- 
draad van 6 mM. op verschillende plaatsen gesmolten is. 
Het komt mij dus voor, dat wij van vele kwestiën , die bij den 
aanleg van een bliksemafleider voorkomen , al heel slecht op de hoogte 
zijn. De strijd tusschen koper en ijzer b. v. lijkt mij volstrekt niet 
uitgestreden; reeds jaren geleden heeft melsens door proeven bewezen, 
dat niettegenstaande koper beter geleider is dan ijzer, vonken en 
plotselinge ontladingen even goed door ijzer als door koper gaan , 
zoodat bij groote spanningen de meerdere of mindere geleidbaarheid 
van den draad niet het eenige is, wat de ontlading bepaalt. 
Bovendien zijn er nog tal van verschijnselen waargenomen , die ons 
het bewijs leveren, dat wij alles, wat er gebeurt bij de ontlading 
eener donderwolk evenmin doorzien als wij de werking van den bliksem- 
afleider geheel begrijpen. 
