DE BLIKSEMAFLEIDER. 
207 
of van den kogel liep daarenboven nog een draad naar den bol van 
een vonken-mikrometer , waarvan de andere bol met den grond ver- 
bonden was. Bij de ontlading door het water zag men nu altijd tevens 
een vonk tusschen deze bollen , maar die vonk was veel korter en 
moeielijker te verkrijgen als de groote plaat in het water hing dan 
wanneer men het bolletje gebruikte, waaruit blijkt, dat in het eerste 
geval verreweg het grootste gedeelte der ontlading door het water ging. 
»Zoo” zegt Siemens, »zal ook een zijdelingsche ontlading van den 
bliksemafleider of een afspringen van de vonk te minder te vreezen 
zijn bij een groote aardplaat dan bij een kleine”. Toch blijkt uit deze 
proef, dat zij altijd mogelijk blijft en dat de ontlading soms als een vonk 
door slecht geleidende lucht slaat , niettegenstaande zij gelegenheid 
heeft een beteren geleider te volgen , in casu water , in de later te 
bespreken proeven van lodge , koperen of ijzeren draden. 
Afgezien van zulke proeven op kleine schaal zijn er ook zeer vele 
gevallen , waarvan o. a. anderson in zijn zeer interessant werkje er 
eenige mededeelt , waarbij gebleken is , dat bliksemafleiders , die ge- 
troffen waren , allen een slechte aardgeleiding hadden ; niet onwaar- 
schijnlijk is het dus , dat de oorzaak van het ongeval daarin moet 
gezocht worden. G. a. hirn ( sur l'efficacitê des paratonnerres ) beweert 
zelfs , dat een goede afleider geheel geen inslaan mag toelaten ; sedert 
veertig jaren heeft hij tusschen veertig en vijftig bliksemafleiders 
waargenomen , die in al dien tijd nooit getroffen zijn , terwijl zij toch 
als afleiders werkzaam waren , hetgeen hij bewees door staal te mag- 
netiseeren door spiralen , die door zijdraden met den afleider ver- 
bonden waren. 
Dit laatste is vrij troostrijk , en a tmt prendre meen ik , dat wij 
omtrent dit onderwerp met vrij groote zekerheid zeggen kunnen , dat 
een bliksemafleider , die goed geleidt en met een groote aardplaat in 
vochtige aarde eindigt , het gebouw waar hij op staat , beschermt ; 
moeielijker is het een antwoord te geven op de vraag: wanneer is 
dit alles goed? Welke stof beter is: koper of ijzer; wat de voorkeur 
verdient : één of twee hooge spitsen met één of twee draden , dan 
wel een zeer groot aantal minder hooge punten door tal van draden 
aan den grond verbonden ; of de aflleider rond moet zijn of plat , of 
hij één enkele staaf behoort te zijn of een metaaltouw ; over alle 
deze vragen heerscht tusschen hen , die er over oordeelen kunnen , 
zooveel verschil van meening , dat ik geneigd zou zijn te zeggen : 
»tous les moyens sont bons, qui mènent au but” of varüs modis bene fit. 
