216 
DE BLIKSEMAFLEIDER. 
De waarneming heeft ons geleerd , dat een vonk wel eens een 
bliksemafleider verlaat en een mnur doorslaat om een gasbuis te be- 
reiken , en dat dit niet gebeurt als de aardplaat met de gasbuizen 
verbonden is ; daaruit mogen wy besluiten , dat bet goed is de 
aardplaat met gas- en waterleiding te verbinden. 
Ik herinner mij echter gelezen te hebben van een geval van een 
kerk , waarvan de afleider verbonden was met het eene uiteinde van 
een ijzeren staaf, en waar brand ontstaan is door een vonk die van 
het andere uiteinde van die staaf naar den grond sloeg; die waar- 
neming leert ons, dat de metaalmassa’s van een gebouw aan beide 
zijden met den afleider verbonden moeten worden. 
De waarneming heeft ons geleerd , dat in vele gevallen , waarin 
zijdelingsche ontladingen plaats gegrepen hebben , de aardplaat in droog 
metselwerk lag , of afwezig was , of zeer klein was , en mannen , als 
preece en HiRN , die jaren lang bliksemafleiders hebben bestudeerd, 
beweren, dat bij een afleider met een goede grondgeleiding iets der- 
gelijks niet voorkomt. Wij mogen dus besluiten, dat een bliksem- 
afleider een goede aardverbinding moet hebben. 
Maar er zijn geen waarnemingen , waardoor men een beslissend 
antwoord krijgt , een uitspraak voor geen redelijke tegenspraak vatbaar 
omtrent de vragen: welk metaal de voorkeur verdient, welke door- 
snede de draad moet hebben , of het beter is vele dunne draden te 
gebruiken of weinig dikke , of een cilindervormige draad de voorkeur 
verdient of een draadkabel , hoe groot de aardplaat moet zijn , hoe 
groot het beschermd oppervlak is , en nog meer anderen waarover 
vele menschen spreken alsof zij er alles van weten. 
In het algemeen kan men tamelijk gerust zijn als men een bliksem- 
afleider aanlegt volgens de instructiën , die in verschillende landen in 
de laatste jaren daarvoor gegeven zijn ; omdat de ervaring leert , dat 
afleiders volgens die instructiën aangelegd , zóó dat de meeste metaal- 
massa’s aan beide zijden er meê verbonden zijn , in ’t algemeen niet 
getroffen worden en het gebouw, waarop zij geplaatst zijn , beschermen. 
Waar die instructiën elkaar tegenspreken, waar b. v. de eene koper 
wil, de ander ijzer, daar heeft de waarneming ons nog tot geen be- 
slissende uitspraak in staat gesteld. Variis modis bene fit. 
Persoonlijk ben ik geneigd de voorkeur te geven aan het systeem 
melsens en wel omdat men daarbij den elektrischen stroom , wat hij 
dan ook zij , de breedste wegen opent om zich over de aarde te ver- 
spreiden , omdat de capaciteit , het elektrisch bevattingsvermogen van 
