226 
OVER DE SCHADELIJKHEID VAN GAS VOOR PLANTEN. 
aanleiding tot uitvoerige reeksen van proeven. Men legde gasbuizen, 
op de gewone diepte , tusscken de wortels van boomen en heesters , 
dwars door de perken heengaande. Men maakte in deze buizen hier 
en daar openingen en zorgde door het opleggen van grof puin , dat 
zij niet verstopt konden worden. Men mat het gas verlies door afzon- 
derlijke gasmeters en regelde dit zoo , dat in het eene geval veel , 
in het andere weinig ontsnapte. Sommige proeven begonnen vroeg 
in het voorjaar, vóór het uitbotten der knoppen, andere midden in 
den zomer. Bij eenige duurde de toevoer van gas een half jaar , bij 
enkele zelfs een geheel jaar , bij de meeste slechts weinige maanden. 
De uitkomst was, dat alle boomen in de nabijheid van gaslekken 
na korteren of langeren tijd begonnen te kwijnen. Die het dichtst 
bij stonden , of van meer dan eene zijde gas ontvingen , natuurlijk 
het snelste. Doch ook ten opzichte der soorten was een duidelijk 
verschil waarneembaar , dat waarschijnlijk samenhangt met de groei- 
wijze der wortels, en het gedeelte van het jaar, waarover zich de 
groei uitstrekt. Van groot belang daarbij is, dat de iepen, die juist 
de meest gewone boomen langs onze grachten en straten zijn, voor 
gaslekken het meest gevoelig zijn. Linden zijn veel minder gevoelig, 
en de roode kornoelje , die sierheester met bloedroode takken , hield 
de schadelijke invloeden het langste uit. 
Zooals te verwachten was , was de werking der lekken aan de boomen 
geenszins terstond of plotseling te bespeuren. Bij proeven , die in 
Juli begonnen , was eerst in den herfst eenig gevolg te bespeuren. 
Dit bestond hierin , dat de bladen vroeger geel werden en eerder 
afvielen , dan bij gezonde exemplaren derzelfde soort. In sommige 
gevallen verloren de boomen hunne bladeren reeds in September , 
terwijl dit eerst in het einde van October behoorde te geschieden , 
en waren de boomen dus reeds kaal , terwijl de gezonde nog geheel 
groen waren. Zulke boomen stierven dan in den winter; zij liepen 
in het volgend voorjaar niet weer uit. 
Proeven , die in den winter begonnen waren , en slechts voortge- 
zet werden , totdat de boomen begonnen uit te loopen , hadden veel 
minder ernstige gevolgen , omdat de wortelgroei in dien tijd , ofschoon 
niet geheel stilstaande , toch in hooge mate vertraagd is. Doch de 
meeste van deze boomen gingen weldra te gronde , nadat zij hunne 
bladeren ontplooid hadden. Want ofschoon de gastoevoer gestaakt was , 
was de grond toch nog met de verdichte bestandeelen bezwangerd. 
De medegedeelde proeven bewijzen de schadelijkheid van gas voor 
