242 
IN DE WESTPHAALSCHE KALKBERGEN. 
Een middelmatige jongen met goed geheugen en eenige volharding 
kan in zijn hoofd een welvoorzien magazijn aanleggen van natuur- , 
werktuig- en scheikundige formules en bepalingen, van planten- en 
dierennamen en stelsels ; hij kan genoeg dressuur verkrijgen om daar- 
mede vraagstukken op te lossen of om ze in een opstel tot een samen - 
hangend geheel aaneen te rijgen. Doch te vergeefs zal men in zijn 
denken of zijn handelen zoeken naar sporen van den invloed , dien 
een studie der natuur , waarbij begrijpen boven veelweten gaat , 
moet uitoefenen. Liefde voor de natuur, voor den medemensch, 
voor plant en dier ; waardeering van de meening van andersdenken- 
den ; aarzeling in de vooropstelling van eigen meening ; nederigheid 
bij meeningsverschil , kalme en onbevooroordeelde deelneming in den 
scherpen strijd tusschen verschillende opinies; voorzichtigheid in het 
generaliseeren; onvermoeid streven naar vooruitgang, bij zich zelf be- 
ginnend ; nooit rusten bij het zoeken naar waarheid ; het bewustzijn 
dat , hoe verder de nasporingen der wetenschap ons brengen , zij ook 
slechts des te scherper de grenzen van ons weten in het oog doen 
springen ; dat alles moest en kon de vrucht zijn van het onderzoek 
van de wetten en verschijnselen der natuur. Maar hoe weinig zien wij 
van die vrucht, nu toch reeds bijna 25 jaren lang de natuurweten- 
schappen zulk een belangrijke plaats in de programma’s onzer scholen 
beslaan. 
Hoe weinig bemerkt men , behalve deze moeielijker waar te uemen , 
verder verwijderde uitkomsten , van meer voor de hand liggende ge- 
volgen. Ik bedoel de liefde voor de natuur ; het opzoeken en be- 
wonderen van bijna nergens ontbrekende schoonheden van het land- 
schap en het opmerken van de eigenaardigheden van flora en fauna. 
Wel verre van te lijden onder de critiek der wetenschap, wordt het 
genot dat ons dat alles brengen kan er zuiverder door. Kennis der waar- 
heid kon ons voor deze soort van schoonheidsgevoel slechts des te 
vatbaarder maken. 
Wie een jongen appelboom plant en hem te sterk voedt, zal hem 
wilde loten en zuigers doen drijven ; misschien ook hem sterk doen 
bloeien en vele vruchten doen dragen. Doch die vruchten zullen 
klein en smakeloos, ja wellicht bitter zijn. 
Eerst als de voeding normaal geworden is, als het snoeimes flink 
wordt ter hand genomen en de vruchten vóór het rijpen rijkelijk 
worden uitgedund , zal de boom wellicht minder vertoon maken , 
doch zeker beter aan de verwachting beantwoorden. 
