246 
IN DE WESTPHAALSOHE KALKBERGEN. 
dieren en zeelelies , die tot den zelfden diervorm behooren als de 
zeesterren , en vele mossels en kreeftachtige dieren , benevens reeds 
vele visschen. Van geen enkel dier, dat in de lucht ademhaalde, 
zijn sporen gevonden. 
Dit laatste feit is gewichtig , want hoewel de bovengenoemde planten 
niet onder water konden groeien , bewyst het , dat land in den tijd 
toen de Devonische gesteenten zich gevormd hebben , nog zeldzaam 
was. Waarschijnlijk kwam het slechts voor als bij eiken vloed onder- 
loopend moeras. 
De Rijn heeft , over een groot gedeelte van zijn benedenloop , zijn 
bedding uitgegraven in Devonische gesteenten. Kort voordat de planten 
en de dieren , wier overblijfselen de steenkoolformatie kenmerken , 
leefden, bestond er een vrij groot eiland, dat zich uitstrekte van 
Bingen en Rüdesheim tot aan de Ruhr en van de oevers der boven 
Maas tot aan de zandsteenbergen bij Giessen en Marburg. Aan de 
noordkust van dat eiland bevond zich de streek, die wij bezoeken. 
Zij was toen door de zee bedekt ; tallooze zeedieren , bijna alle van 
uitwendige kalkgeraamten voorzien , werkten rusteloos aan de bergen 
en rotsen , die nu ons oog bekoren. De rivieren , waarin het regen- 
water langs de zachtglooiende noordelijke helling naar beneden stroomde , 
voerden groote massa’s slib mede, dat zich rustig bij hare mondingen 
kon afzetten. 
Er heerschte een tropisch klimaat en de lucht was zoo vochtig , 
dat het de zon nooit gelukte, de dikke wolkenlaag te doorboren. Het 
was namelijk een eigenaardigheid van het tijdperk , waarin de Devonische 
formatie zich vormde, dat het klimaat over de geheele aarde het- 
zelfde was. Dit blijkt duidelijk uit de overeenstemming tusschen de 
kenmerkende fossielen , gevonden in de Devonische gesteenten , overal 
waar zij aan het licht treden , op zeer uiteenloopende aardrijkskundige 
breedten. Men tracht die gelijkmatigheid der luchtgesteldheid te ver- 
klaren doordat vast land , behalve in onbeduidende afmetingen , ont- 
brak. De tropische zon moest veel meer warmte afstaan , om water 
in waterdamp te veranderen , dan nu. Daardoor kon de lucht tusschen 
de keerkringen niet zoo warm worden , evenals wij dit nu nog waar- 
nemen in het klimaat van kuststreken in tegenstelling met dat van 
het binnenland. De opstijgende waterdamp stroomde , evenals nu de 
warme lucht , af naar de polen en ging daar , zich geheel of gedeel- 
telijk tot water verdichtend , over in regen of wolken. Hierdoor werd 
de warmte, die gebruikt was om den damp te vormen weder vrij 
