EENIGE ON TW1KKELINGSM0M ENTEN DER, GROOTE HERSENEN. 
261 
(hemispheren) van de secundaire voorste hersenblaas zoodanig uit, dat 
zij langzamerhand alle overige deelen bedekken. 
Vervolgen wij de geschiedenis der voorste hersenen door het dieren- 
rijk , zoo vinden wij bij het laagst ontwikkelde gewervelde dier , 
Amphioxus (het lancetvischje) , in plaats van hersenen slechts een knop- 
vormig , hol uiteinde van het ruggemerg ; de daarop volgende Cyclo- 
stomen vertoonen in vele opzichten zuiver embryologische toestanden; 
bij de slanke hersenen van Ammocoetes bij voorbeeld liggen alle blaasjes 
bijna horizontaal achter elkaar, en is de secundaire voorste hersen- 
blaas weinig ontwikkeld en nog niet in twee hemispheren verdeeld. 
Ook de overige visschen , behalve de Selachiï , hebben weinig ont- 
wikkelde voorste hersenen; wiedersheim trekt hieruit het gewaagde, 
en onzes inziens onjuiste besluit dat zij physiologisch nauwelijks van 
eenige beteekenis zullen zijn , zoodat in het algemeen misschien vol- 
komen zeker beweerd zou kunnen worden dat de hersenen der visschen 
slechts als reflexmachine werken , dus dat de psychische processen , 
die bij hoogere gewervelde dieren aan de grijze stof der oppervlakte 
gebonden zijn , hier geheel zouden ontbreken. 1 
Bij Ganoidei , Dipnoi en Amphibia vindt men flink ontwikkelde 
voorste hersenen , vooral bij Rana ; en bij de nu volgende Reptilia 
zijn de hemispheren op enkele uitzonderingen na, relatief nog meer 
ontwikkeld ; de vogels staan in dit opzicht zeer hoog , want de oor- 
spronkelijk naar voren groeiende epiphyse wordt hier namelijk reeds 
omgebogen door de ook naar achteren uitgroeiende hemispheren. De 
zoogdieren vertoonen deze verhoudingen hoe langer hoe duidelijker 
uitgedrukt , en bij de Primaten overdekken ten slotte (Homo) de he- 
mispheren alle overige hersendeelen volkomen. Aan de menschelijke 
hersenen is die groei naar achteren zeer duidelijk waarneembaar : de 
hemispheren groeiden zoo groot uit , dat zij door de weerstandbiedende 
schedelwanden genoodzaakt werden naar beneden en dan naar voren 
om te buigen. 
Diepe voren , fissuren , verdeelen de oppervlakte in lappen , lobi ; 
bij de Primaten onderscheidt men gewoonlijk vijf zulke lappen , de 
lobus frontalis , parietalis , occipitalis , temporalis en centralis ; voorts 
vertoont de oppervlakte vele betrekkelijk constant gelegene windingen. 
De graad van intelligentie 2 is mede afhankelijk van den rijkdom 
1 R. Wiedersheim, Grundriss d. veryleich. Anatomie der WirbeUhiere , 1884. S. 112. 
2 L. LANDOis, Lehrbuch der Physioloyie des Mans eken, 4e Aufl, 1885. S. 803. 
