262 EEN1GE ONTW1KKEL1NGSMOMENTEN DER GROOTE HERSENEN. 
aan genoemde windingen : zij ontbreken nog geheel bij lagere dieren 
(visschen , amphibiën , vogels) ; het konijn vertoont twee zwakke 
windingen , de hond reeds velen ; opmerkelijk rijk is in dit opzicht 
de olifant ; zelfs bij ongewervelde dieren als insecten met hoog ont- 
wikkeld instinct heeft men windingen waargenomen. Hiertegenover 
staat echter dat eenige minder intelligente dieren — het rund bv. — 
vele windingen bezitten. Het is echter niet te loochenen dat de windingen , 
als uitdrukking van de vergrooting van oppervlakte , van zeer veel 
belang moeten zijn voor de hoogere ontwikkeling der oorspronkelijk 
— bij lagere dieren en embryos — toch volkomen gladde hemispheren. 
Hieruit volgt nog volstrekt niet een pleidooi voor de inzichten 
van rudolph wagner, die door vergelijking van de aan windingen 
zeer rijke hersenen van den beroemden wiskundige gauss met die 
van een gewoon werkman , krees , het besluit meende te mogen trekken 
dat de geestelijke vermogens van een individu toenemen met het 
aantal windingen. Hiertegen pleit reeds dat in de buurt van gauss’ 
geboorteplaats — Brunswijk — een groote menigte hersenen met 
zeer vele windingen wordt aangetroffen , en in Göttingen heeft men 
thans een exemplaar van een middelmatig ontwikkeld werkman , met 
minstens evenveel windingen als gauss bezat 1 . Hitzig, wiens onder- 
zoekingen over de localisatie der hersenoppervlakte eveneens tegen 
wagner’s gevolgtrekking zouden spreken, meende meer aan de diepe 
insnijdingen gewicht te moeten hechten. De diepe voren slechts zouden 
volgens hem natuurlijke grenzen kunnen zijn voor een bepaald aan- 
tal groepen van functiën ; want wat bij elkaar behoort , zou niet door 
diepe insnijdingen gescheiden kunnen zijn , wegens de noodzakelijke 
verbindingsbanen , die een groot verlies van ruimte en materiaal ten 
gevolge zouden hebben 2 . Deze reden is echter verre van afdoende ; 
want de fissuren verbreken de continuïteit der grijze stof in het 
minst niet; en de ligging van het spraakcentrum aan beide kanten 
van een fissuur wjjst er op , dat voor het verbinden der verschillende 
plaatsen onderling het materieel wel degelijk aanwezig is. De oude 
theorie van flourens, dat de geheele massa en niet een bepaald deel 
der hemispheren bij zekere functie in werking treedt , is nog vol- 
strekt niet door de resultaten van hitzig’s onderzoek omvergeworpen , 
en het schijnt op het oogenblik taak te zijn *beider schijnbaar tegen- 
1 Fr. merkel, Handb. d. topogr. Anatomie I. 1 Lieferung 1885. S. 93. 
2 E. hitzig, Untersuch. ii. d. Gehint^ 1874. S. 135. 
