LIEBIG EN WÖHLER. 
289 
door onderlinge mededeelingen , wij vernemen het hier uit hun eigen 
mond. Hier is eene schildering van de geestelijke beweging , die vooraf 
moet gaan , voordat de geboorte van het voldragen feit in de jaar- 
boeken der wetenschap kan worden medegedeeld ; hier de zorgen , hier 
de vreugde , die in de officieele geboorteberichten geen uitdrukking 
vinden. 
Liebig was door de herinnering van zijn arbeid in het laboratorium 
van gay lussac met de fransche school verbonden , wöhler had in 
zijne jeugd gewerkt onder leiding van den grootmeester berzelius , 
uit hunne omgeving kwamen bijna allen voort, die in het midden 
der negentiende eeuw in Duitschland naam maakten op het gebied 
der scheikunde. Hunne briefwisseling verplaatst ons dus in het middel- 
punt van de wereld der scheikundigen ; nu brengt zij ons in aan- 
raking met bunsen en kirchhoef, dan weder met dumas , pelouze 
of deville , met poggen dorff en MAGNüs. Daar zij ook het maat- 
schappelijk en staatkundig leven van hunnen tijd niet voorbij lieten 
gaan buiten de poorten van hunne laboratoria, geeft de kennismaking 
met hunne brieven een blik op de geschiedenis van hetgeen in onze 
eeuw de geesten in beweging bracht. Liebig is tijdens den datum 
van den eersten brief, dien de verzameling bevat (13 Januari 1829), 
hoogleeraar te Giessen ; de uitbreiding , die het hooger onderwijs in 
de scheikunde onderging , maakt het langzamerhand voor kleine staten 
bezwaarlijk aan de eischen te blijven voldoen ; eene beroeping naar 
Heidelberg in 1851 geeft hem niet genoeg waarborgen voor verbe- 
tering in dit opzicht , zoodat hij voor Griessen behouden blijft , totdat 
hem in het voorjaar van 1852 te München een werkkring aangeboden 
wordt. Hier heeft hij gewerkt, zoolang dit hem mogelijk was; eene 
beroeping naar Berlijn in 1865, waar men hem volgens zijne woorden 
als rococostuk wenschte ter versiering , slaat hij af, zooals hij in 1840 
geweigerd had van Giessen naar Weenen te gaan. Wöhler vinden 
wij eerst nog als leeraar aan eene ambachtschool te Berlijn; in 1831 
volgt hij eene benoeming aan eene nieuwe inrichting van denzelfden 
aard te Kassei , van waar hij in 1836 naar Gottingen vertrekt om 
daar het door velen begeerde hoogleeraarsambt tot aan zijn dood te 
bekleeden. 
In wijderen kring is wöhler vooral bekend door de bereiding van 
ureum , dat , vroeger alleen als een voortbrengsel der dierlijke stof- 
wisseling bekend , door hem langs kunstmatigen weg werd bereid. Dat 
de veranderingen , die planten en dieren gedurende hun leven vertoonen , 
