LI E BIG EN WÖHLER. 
308 
misverstand is in 1842 de reden van een heftigen , zelfs onhebbelijken 
brief aan wöhler ; de laatste vindt den toon , die de breuk der vriend- 
schap voorkomt en den bewegelijken liebjg om verontschuldiging 
vragen doet. Zoo werkt wöhler steeds kalmeerend op den prikkel- 
baren vriend en dit dikwijls met goed gevolg; »het brengt u geen 
geluk en der wetenschap geen voordeel aan, wanneer gij metMARCHAND 
of met wien dan ook in strijd geraakt ; gij verteert daarbij uwe 
krachten , ergert u , brengt uw lever in den war en door morison’s 
pillen eindelijk ook uwe zenuwen. Het nageslacht zal niet vragen of 
gij in vrede of met ergernis hebt geleefd , alleen uwe goede denk- 
beelden , de nieuwe door u ontdekte feiten van alles gezuiverd , wat 
niet tot de zaak behoort , zullen nog in de verst verwijderde tijden 
bekend zijn.” 
Zoo trekt wöhler ons door zijn karakter meer aan dan liebig. 
En toch mag ook zijn leven geen harmonisch bestaan worden ge- 
noemd. Ook hij klaagt er reeds in 1843 over, dat de atmosfeer van 
het laboratorium den mensch sloopt , en gaat , zoo spoedig de vakantie 
begint, naar Wiesbaden of Baden om uit te rusten; » rust alleen zoekt 
ik, geen scheikundigen, geen scheikunde.” In Augustus 1844 is hij 
het onderwijs geven zat tot aan den hals toe en in het daarop vol- 
gend wintersemester is zijn toon niet opgewekter. In Juli 1847 heeft 
zijne lusteloosheid zich tot de scheikunde zelve uitgebreid ; het vak 
bewerkt stellig eene verzwakking der zenuwen ; de dampen , waaraan 
men blootgesteld is , de onaangenaam riekende omgeving , waarin men 
verpligt is te leven, hebben daar waarschijnlijk deel aan. Naarmate 
de lichaamskrachten afnemen , worden de woorden krasser , waarin 
wöhler zijne moeheid betuigt. Liebig benijdt zijnen vriend , omdat 
hij aan het eenmaal gekozen vaandel getrouw bleef ; de laatste kan 
onmogelijk inzien , dat liebig zich op doolwegen 'en zijpaden verliep 
en acht hem gelukkig wegens de talrijke toepassingen , waaraan hij 
zijne beste krachten voortdurend wdjdt. In 1865 verklaart hij, dat 
het gezicht van een glas met salpeterzuur hem ziek maakt , terwijl 
hij de vorige maand schrijft, dat het ernstig tijd voor hem wordt 
naar een plaats als tuinman of als spoorwegconducteur uit te zien. 
Zoo dikwijls komen dergelijke uitdrukkingen van onvoldaanheid in 
de vertrouwelijke briefwisseling terug , dat het moeilijk valt aan eene 
tijdelijke ontstemming te denken. Wanneer wöhler vraagt (2 Mei 
1869) a schijnt het leven u ook niet dikwijls eene slechte comedie 
toe, waarin men zich verveelt, zonder dat men heen kan gaan om- 
