304 
LIEBIG EN WÖHLER. 
dat men nog altijd op eene betere toekomst hoopt?” dan verheugt 
het ons in latere brieven (de laatste brief is van wöhler en is ge- 
dateerd uit Wiesbaden 7 April 1873) de bewijzen te vinden, dat de 
pracht der heerlijke natuur, de liefde in den familiekring onder- 
vonden , de vriendschap van velen maar vooral die van liebig en 
wöhler onderling , aan hun leven een gloed en kleur hebben bijge- 
zet , zoodat het leven dezer twee helden op het gebied der wetenschap 
waarlijk zoo somber niet was als de aangehaalde woorden zouden 
doen vreezen. 
Ook g. j. mulder, de beroemde nederlandsche chemicus , wiens naam 
dikwijls te gelijk met dien van liebig werd genoemd maar wiens 
werk ook vaak tegenover dien van zijn duitschen mededinger werd 
gesteld , kende de onvoldaanheid , die de scheikunde veroorzaken zou , 
zoo zij den geest het krachtigste voedsel reikte , dat deze ontvangt. 
»Ik zou mijn leven in het minst niet in chemie, of in wat dan ook, 
hebben willen doen opgaan,” schrijft hij in zijn Levensschets (I, 288). 
»Geen mensch is vervuld door één vak, en geen mensch treedt, 
zooals hij is , geheel op in één vak , tenzij men de beteekenis van 
mensch bekrompen opvatte (I, 292).” »Alle ambten zijn uit de een- 
zijdigheid genomen en leiden tot eenzijdigheid. Daarom is het goed 
dat het leven hier niet lang duurt , maar dat de geest met den dood 
in andere kringen geplaatst wordt , waar de aardsche eenzijdigheid 
wordt gestuit (I, 293)”. Ook mulder kende dus het gevaar, hetwelk 
iemand loopt, die zich van ganscher harte aan één vak toewijdt. De 
lezers van zijne Levensschets weten, in welken geest hij het leven op- 
vatte. » Eerst toen hij zich buiten de maatschappij zag geplaatst, vond 
hij volop de gelegenheid om recht te gaan leven (1 , 306).” Hoe veel 
grooter zou het voorrecht geweest zijn om met wöhler. en liebig 
door hunne briefwisseling kennis te mogen maken , wanneer die geest 
van mulder ook in hen krachtig gesproken had. 
