310 
LICHTVERSCHIJNSELS IN DEN DAMPKRING. 
vertoornen, zoo die schaduw zichtbaar was. Elke beschouwer ziet een 
anderen boog. Staat de zon in den horizon , dan ziet men juist een 
halven cirkel. Slechts staande op een hoogen berg of in een lucht- 
ballon zou men een volledigen cirkel kunnen zien. 
Men kan geen regenboog waarnemen , als de zon hooger dan 42°30 / 
staat. Voor het ontstaan van het verschijnsel is het niet noodzakelijk, 
dat de zon voor den waarnemer helder schijnt , mits slechts geen 
wolken zich bevinden tusschen de zon en de waterdruppels , die het 
licht moeten breken. Dat men soms slechts gedeelten van den boog 
waarneemt , wordt veroorzaakt door wolken , die tusschen de zon en 
de terugkaatsende waterdruppels aanwezig zijn. 
Ook bij maanlicht kan men , zooals aristoteles reeds vermeldt , 
regenbogen waarnemen , maar deze zijn veel flauwer en vertoonen zelden 
kleuren. 
Tot zoover kon de theorie van descartes , zoolang men geen nauw- 
keurige metingen bezat, het verschijnsel zeer goed verklaren ; maar 
hoe de zoogenaamde overtollige bogen (arcs surnumeraires , überzahlige 
Bogen), ontstaan, — die evenwel slechts bij zeer sterke regenbogen worden 
waargenomen , — dit geeft zij niet aan. Men ziet dan aan de zijde 
van het violet , — dus bij den kleinsten boog binnen , bij den groot- 
sten buiten den boog , — nog eenige herhalingen van het groen en 
violet, welke al flauwer en flauwer worden. Het violet is het duide- 
lijkst zichtbaar, doch de herhalingen van een zelfde kleur hebben 
verschillende tinten. Men vindt deze overtallige bogen meestal slechts 
aan den top van den regenboog, terwijl de opvolgende boogjes hoe 
langer hoe korter worden. In 1722 zijn de overtallige bogen het eerst 
door langwith waargenomen. Verleden jaar heb ik in November op 
den Amersfoprtschen Berg een regenboog gezien , waarbij drie overtallige 
bogen duidelijk zichtbaar waren. 
Om deze bogen te verklaren, nam hellwag golven op de water- 
druppeltjes aan , terwijl venturi trachten aan te toonen , dat zij ont- 
stonden door de afgeplatte gedaante dezer bolletjes. De laatste onder- 
stelling maakte den meesten opgang , hoewel velen er zich niet mee 
vereenigen konden. Tot hen behoorde o. a. brandes , die het ontstaan 
dezer bogen verklaarde door de medewerking van kransen , zooals 
men die somtijds om de zon maar dikwijls om de maan waarneemt, 
aan te nemen. Tegen deze onderstelling bestond het groote bezwaar, 
dat de kransen zelf al zoo zwak van licht zijn. 
Hoewel young in 1811 reeds een theorie had opgebouwd, die veel 
