EENIGE ONTWJKKELINGSMOMENTEN DER GROOTE HERSENEN. 319 
kind opschrikt bij bet vallen van een bos sleutels of het ruw toe- 
dekken van een schaal , waarbij men toch niet kan aannemen dat de 
waarneming door middel van het gevoel , dus door middel van de 
huid, wordt gedaan. Bovendien blijkt uit de onderzoekingen dienaan- 
gaande, dat de pasgeborene minder en langzamer reageert op tactiele 
prikkelingen , dus temperatuursverschillen en pijn in geringer mate 
gevoelt dan op later leeftijd. Eerst als de centrale banen door ver- 
meerderd gebruik beter gangbaar worden , kan de reflex sneller plaats 
vinden , en men ziet deze toename dan ook tot den dag waarop de 
eerste reflexonderdrukking tot stand komt. Men houde hierbij echter 
in het oog dat door aanraken , wasschingen enz. de zenuweinden in 
de huid allengs minder teergevoelig worden , zoodat de prikkelbaar- 
heid van de centrale deelen toeneemt als die van de huid minder 
wordt; en daar de huid zelf door de lange rust, die de zenuweinden 
voor de geboorte genoten, uiterst prikkelbaar moet zijn, mag men 
de oorzaak van die geringe mate van gevoeligheid voor tempera- 
tuursverschillen en pijn dus zeker wel toesehrijven aan den nog 
onvolkomen toestand der centrale deelen l . 
De smaak is terstond na de geboorte , en de reuk zeker in de 
eerste dagen aanwezig ; de smaakgewaarwordingen , als zoet en bitter , 
worden door verschillende mimische bewegingen te kennen gegeven. 
Bij de proefnemingen hieromtrent moet men op verschillende storende 
invloeden letten: geeft men suikerwater na een bittere stof, dan zal 
in den eersten tijd de suiker nog bitter smaken , wat elk bij zich- 
zelf kan waarnemen, en men moet dan eenig geduld oefenen om de 
» bittere” gezichtsuitdrukking te zien plaatsmaken voor de » zoete”. 
De » bittere” gezichtsuitdrukking, die kussmaul te zien kreeg, toen 
hij bij een nuchteren pasgeborene suikerwater in den mond bracht, 
is niet het gevolg van een bitteren smaak, die kort na de geboorte 
door zoet zou kunnen worden opgewekt , maar een uitdrukking voor 
de psychische aandoening , bij wijze van schrik teweeggebracht door 
de plotselinge inwerking op de smaakzenuwen ; want in het volgende 
oogenblik neemt het met welgevallen het suikerwater tot zich 2 . De 
proeven mogen voorts niet te lang duren om onjuistheden tengevolge 
van vermoeienis te voorkomen. Het gevoel van lust , dat bij het kind 
wordt opgewekt door b. v. suikerwater , een schitterend voorwerp , 
1 W. preyer, Die Seele des Kindes. Leipzig 1884. S. 78. 
2 Kussmaul, Untersuch. üb. d. Seelenleben d. neugeb. Menschen. 2e Anfl. , 1884. S. 15. 
