EENIGE 0NEWIKKEL1NGSM0MENTEN DER GROOTE HERSENEN. 
329 
door intercentrale verbinding met elkaar in gemeenschap. De im- 
pressieve baan van het gehoorapparaat naar het gehoorcentrum is 
aanwezig lang voor het kind met de stem op geluidsindrukken ant- 
woordt, want het laat zich door wiegeliedjes tot rust brengen. Ook 
de expressieve baan blijkt spoedig aanwezig te zijn : bij onbehagelijke 
toestanden worden namelijk kreten geslaakt zonder dat het gehoor- 
orgaan hier iets mede te maken heeft , wat in de eerste dagen , al- 
thans uren , vooral blijkt , dat de menseh doof wordt geboren. Krijt 
het kind later ten gevolge van een plotseling heftig geluid, dan vat 
preyer dit niet op als het gevolg van de intercentrale verbinding 
der impressieve en expressieve banen , maar als een reflex ,' als een 
uiting van onlust, gelijkstaande met het schreien tengevolge van een 
pijnlijken stoot. De intercentrale verbinding acht hij met zekerheid 
tot stand gekomen, wanneer het kind voor het eerst een nieuwen 
geluidsindruk beantwoordt , b.v. wanneer het voor het eerst muziek 
hoort; uit de wijze waarop die beantwoording wordt gegeven, blijkt 
dat het geen reflex is, want behalve dat zij bevredigend klinkt, zou 
het kind daarbij zonder groote hersenen niet lachen. Een spraakcentrum 
is dan evenwel nog niet aanwezig ; de spraakwerktuigen brengen reeds 
gearticuleerde klanken voort , lang vóór zij opzettelijk daartoe worden 
gebezigd en het naspreken van een lettergreep , die de zuigeling anders 
tot vervelens toe herhaalt, kost hem vaak de grootste inspanning. 
Dit bewijst dat de centrale banen dan nog niet volkomen gangbaar zijn. 
Over het algemeen komt de wijze waarop het kind spreken leert 
volkomen overeen met die waarop het later leert schrijven; eerst 
worden allerlei lijnen en krassen in het wilde gemaakt , dan bepaalde 
lijnen en daarna letters nagebootst. Dezen kunnen evenwel niet dadelijk 
tot lettergrepen worden saamgevoegd , en zelfs wanneer dit mogelijk 
is en het kind een uit lettergrepen saamgesteld woord heeft neer- 
geschreven, verstaat het dit nog volstrekt niet. Toch kon het vóór 
de eerste schrijfoefening reeds letterteekens van de grootte zooals 
het die later zelf maakt , onderscheiden , en eveneens hoort het eiken 
klank eer het lettergrepen en woorden verstaat en verstaat die wederom 
eer ‘het ze kan uitspreken. Schrijven wordt in den regel na lezen 
geleerd ; het schriftteeken wordt dus eerder herkend dan weergegeven ; 
maar toch begrijpt het kind vaak het door hemzelf geschreven letter- 
teeken evenmin als het door hemzelf uitgesproken woord. 1 Het spraak- 
1 W. preyer, Die Seele des Kindes. Leipzig 1884. S. 326, 330. 
