DE VRUCHTBAARHEID VAN DEN BODEM. 
349 
De eigenschappen der metalen , der scheikundige verbindingen , in 
één woord van alle stoffen , die hij noodig heeft , zijn hem nauw- 
keurig bekend ; zij zijn , in zekeren zin , standvastig en alles komt néér 
op economische verbeteringen , die men in toepassing tracht te brengen. 
Lang zoo gunstig niet bedeeld , staat de landbouwer tegenover eene 
grondstof, den bodem, welks samenstelling en eigenschappen tot in 
het oneindige afwisselen en welks studie de grootste moeielijkheden 
oplevert. 
De lange loop der eeuwen , tijdens welke de zuivere waarneming 
verstoken was van den bijstand der ervaring , in de wetenschappelijke 
beteekenis van het woord , dat is derhalve : van de nauwkeurige kennis 
der voorwaarden , die vereischt worden om een verschijnsel in het 
leven te roepen , heeft den landbouw slechts aanwijzingen van zeer 
beperkt nut verschaft. Het generaliseeren van deze waarnemingen is 
inderdaad onmogelijk door het gemis van nauwkeurige kennis der 
omstandigheden , waaronder die waarnemingen gedaan zijn. Slechts de 
proefondervindelijke methode is in staat de kunst van grond bebouwen 
wezenlijk vooruit te brengen; de bloote waarneming heeft alles ge- 
geven , wat zij geven kan. Het onderzoek moet thans licht verschaffen 
omtrent de ingewikkelde vraagstukken , de planten-productie betref- 
fende. Ten opzichte van de eischen der plant beginnen wij reeds vasten 
grond te voelen. De talrijke analysen van planten-asch hebben ons 
den aard en de hoeveelheid der minerale bestanddeelen leeren kennen , 
die voor cultuur-planten onontbeerlijk zijn. Wij weten dat het weefsel 
van alle planten uit een twaalftal enkelvoudige stoffen is opgebouwd 
en kunnen de respectieve hoeveelheden dier stoffen, die voor een ge- 
geven oogst aan grond en lucht ontleend worden, vaststellen. De 
samenstelling der dampkringslucht is evenzeer bekend, maar, wat den 
bodem betreft , zijn wij nog niet zoover en evenmin omtrent de wijze , 
waarop de plant daaruit voedsel put. 
Een paar voorbeelden mogen volstaan , om het onvoldoende onzer 
kennis , wat de constitutie van den bodem aangaat , in het licht te 
stellen. Aan twee akkers , die even zorgvuldig bewerkt zijn , wordt 
hetzelfde zaad toe vertrouwd ; ten opzichte van wéér en klimaat zijn 
de omstandigheden gelijk ; de mechanische bewerkingen , die deze 
akkers ondergingen , als ploegen , eggen enz. worden , op daartoe ge- 
schikte tijdstippen , met gelijke zorg verricht. 
De tijd van oogsten komt en de opbrengst der twee akkers is zeer 
ongelijk; de eerste heeft b. v. 15 centenaars tarwe geleverd en de 
