DE VRUCHTBAARHEID VAN DEN BODEM. 
351 
dat zij gebruikt, phosphor-, kalk- en potasch-verbindingen , vinden in 
voor haar assimileerbaren vorm , waaruit volgt , dat het niet de hoe- 
veelheid der genoemde stoffen als zoodanig , is , die de eerste voor- 
waarde daarstelt voor de vruchtbaarheid van den bodem , maar wel de 
scheikundige vorm , waarin de grond deze stoffen voor de plant be- 
schikbaar heeft. Alzoo is duidelijk gemaakt, hoe het komt, dat twee 
akkers, die even rijk zijn aan stikstof, phosphorus enz. uiteenloopende 
hoeveelheden graan of andere producten opbrengen. Bij deze eerste 
voorwaarde van vruchtbaarheid des bodems , komt eene tweede , die 
niet minder belangrijk is , n. 1. de physische verdeeling van voedende 
bestanddeelen. 
Zoodra het zaad der plant wortel geschoten heeft , is zij , ten op- 
zichte van hare voeding, onherroepelijk gebonden aan het materiaal , 
waarmede de worteluiteinden in aanraking komen. Zich niet kunnende 
verplaatsen als het dier, is zij gedwongen tevreden te zijn met 
hetgeen onder haar bereik ligt. Vandaar de eisch eener zoo volkomen 
mogelijke physische verdeeling van het delfstoffelijk voedsel, dat de 
grond van nature bevat en van de aanvulling van dat voedsel , dat 
de mensch , als mest , ter beschikking der plant stelt. En daarbij is het 
alwéér niet zoozeer de rijkdom van den bodem aan phosphorus, kalk 
enz. , die van invloed zal zijn , als wel hunne aanwezigheid in de fijne 
bodemdeeltjes. Al wat niet in onmiddellijke aanraking met den wortel 
komt, is, uit een oogpunt van voeding, nutteloos voor de plant. 
De verdeeling van den grond , de wijze van behandeling , de in- 
vloed van vriezend wéér enz. , in één woord al de physische of 
chemische bewerkingen , welker resultaat is : de zoo volkomen moge- 
lijke verspreiding van vruchtbaarmakende bestanddeelen , zullen in 
hooge mate er toe bijdragen, om het voedend vermogen van den grond 
voor de plant te verhoogen en de opbrengst te doen stijgen. 
Twee hoofdvoorwaarden bepalen alzoo de mate van vruchtbaarheid : 
1°. de toestand, waarin zich de minerale stoffen bevinden, welke voor 
een deel het plantenvoedsel uitmaken , een toestand , dien men aan- 
duidt door het woord assimileerbaar. 
2°. eene buitengewoon groote physische verdeeling van assimileerbare 
stoffen. 
Dit vooropgesteld zijnde , mag men aannemen , dat twee stukken 
grond een belangrijk verschil in vruchtbaarheid danken aan eene der 
volgende oorzaken of aan die oorzaken te zamen ; de minerale be- 
standdeelen , door de grond-analyse aangetoond, bevinden zich, in 
