354 
DE VRUCHTBAARHEID VAN DEN BODEM. 
grondlaag van 20 c. M. dikte (zegge 2500 ton) dan krijgen wij de 
volgende cijfers : 
per hectare 
Kalk 2500 kilo 
Potasch 1250 » 
Phosphorzuur 1250 » 
Stikstof 2500 » 
Laat ons, eenvoudigheidskalve , stellen, dat een gegeven oogst jaar- 
lijks 50 kilo van elk dezer bodem-bestanddeelen verbruikt, een cijfer, 
dat hooger is dan het gemiddelde , dan bevat onze bodem minstens 
50 maal meer kalk en stikstof en 25 maal meer potasch en phos- 
phorzuur dan een maximum-oogst vereischt en toch blijkt die bodem 
soms onvruchtbaar. Deze onvruchtbaarheid spruit niet voort uit ar- 
moede aan minerale bestanddeelen , maar uit den chemischen of phy- 
sischen toestand dier bestanddeelen. De tegenproef zal ons dat duidelijk 
toonen. Laat ons den grond van onzen bodem in quaestie , nauwkeurig 
vermengen met het twintigste deel van elk der stoffen , welker hoe- 
veelheid wij vaststelden, dus met 125 kilo kalk, 125 kilo stikstof, 
62.5 kilo phosphorzuur en evenveel potasch; laat ons zorgen , dat deze 
stoffen zich bevinden in assimileerbaren toestand en wij zullen , als 
andere omstandigheden ons gunstig zijn , een zeer ruime opbrengst 
verkrijgen. Er is dus geen twijfel mogelijk omtrent de hoofdmomenten , 
die vóór alles de vruchtbaarheid van den bodem bepalen. Het probleem 
wordt herleid tot het vaststellen der voorwaarden van assimileerbaar- 
heid van vruchtbaarmakende stoffen en in het onderzoek naar hun 
verspreiding in de werkzame grondlaag. 
Ten opzichte der stikstof zijn wij vrij wel op de hoogte ; het ammo- 
niak- en salpeterzuurgehalte van een stuk grond , kennis omtrent het 
vermogen van dien grond om stikstof in salpeterzuur om te zetten , 
kunnen ons een oordeel doen vormen omtrent zijne waarde als bron 
van stikstof houdend voedsel voor planten. Wat phosphorzuur en pot- 
asch aangaat , wij kennen geene methode , die ons veroorlooft , omtrent 
den graad van assimileerbaarheid van phosphorzuur- of potaschver- 
bindingen uitspraak te doen ; wij weten slechts dat de combinatie van 
phosphorzuurverbindingen met humus de assimileerbaarheid bevordert. 
De kalk is voor den landbouwer van groot belang ; vooreerst is zij , 
even goed als stikstof en phosphorzuur, onontbeerlijk voor de con- 
