DE VRUCHTBAARHEID VAN DEN BODEM. 
355 
stitutie der plant; vervolgens speelt zij eene omvangrijke rol in den 
bodem. De heer th. schloesing heeft bereids aangetoond , dat de kalk , 
onder den vorm van bicarbonaat , in de bovenste aardlaag de klei 
coaguleert en haren afvoer door regen tegengaat; voorts draagt zij 
bij tot het losser maken van den bodem en bevordert de salpeterzuur- 
vorming. Uit deze verschillende oogpunten beschouwd , hangt de werk- 
zaamheid der kalk niet af van het absolute kalkgehalte van den grond , 
maar wel van de oppervlakte , waarover de kalklaag zich uitstrekt 
en van den graad van verdeeling. Het is duidelijk dat de punten van 
aanraking van een stuk krijt met den bodem en met de wortels der 
planten , uitsluitend bepaald worden door de oppervlakte , die het kan 
aanbieden ; hiervan hangt zijne waarde af voor den landbouw en niet 
van zijn gewicht. 
De methode van mondesir heeft tot doel : de bepaling van dat 
gedeelte van het gehalte aan koolzure kalk in den bodem , hetwelk 
waarde heeft voor den landbouw ; zij bestaat in de (koude) be- 
handeling van een bodem-monster met een betrekkelijk zwak zuur 
(wijnsteenzuur) en het beperken van deze behandeling in dien zin , 
dat de zeer fijn verdeelde kalkverbinding ontleed en de grovere korrels 
slechts aan de oppervlakte worden aangetast. Onder deze omstandig- 
heden is het onmogelijk de uiterst geringe hoeveelheden koolzuur, die 
met de ontlede koolzure kalk correspondeeren , te wegen of te meten. 
Voor de bepaling dier hoeveelheid maakt de heer mondesir gebruik 
van de spankracht van het vrij wordend koolzuur. Ten opzichte eener 
uitvoerige beschrijving van het apparaat moeten wij verwijzen naar 
de verhandeling zelve van den schrijver 1 en hier slechts aangeven , 
op welk beginsel de constructie en het gebruik van het apparaat 
berusten. 
Wanneer een vat gedeeltelijk gevuld is met koolzuurhoudend water , 
dan heeft er eene langzame diffusie plaats van dit gas met de lucht, 
die de overige ruimte van dat vat inneemt. Mondesir heeft bevonden , 
dat , na dergelijk vat een minuut lang te hebben geschud , het kool- 
zuur zich zoodanig tusschen lucht en water verdeeld heeft, dat er 
evenwicht is. Het is derhalve voldoende , de spanning van het kool- 
zuur in de lucht der flesch te meten , om het correspondeerend ge- 
wicht van dit zuur te leeren kennen , de hoeveelheid zuiver carbonaat , 
die voor de proef gediend heeft, bekend zijnde. 
1 Annales de la Science agronomique francaise et étvangère. Tomé IT, 1887. 
24 
