DE VRUCHTBAARHEID VAN DEN BODEM. 
357 
der gansche oppervlakte, waar de klaver öf volkomen dood was, 'óf 
slecht öf onvoordeelig stond. Zonder dat het zoo erg was, als bij de 
klaver, vertoonden de stukken tarwe dezelfde ongelijkheden. Daar men 
bij ervaring wist , dat een van de zekerste middelen , om de vrucht- 
baarheid der kiezelhoudende gronden in die streek te onderhouden , 
bestond in de toevoeging van mergel (kalkhoudende aarde) was er aan- 
leiding tot de meening , dat gebrek aan koolzure kalk oorzaak was 
van den ongunstigen stand der klaver. Om dit uit te maken , nam 
de heer mondesir, in tegenwoordigheid van den pachter, monsters 
aarde van de plaatsen , waar de klaver dood was en van die , waar 
zij goed stond. De monsters , die een groot getal beliepen , bestonden 
uit het grondmengsel , dat men op verschillende punten genomen had ; 
men deed hetzelfde voor de tarwe, nam de aarde, die de krachtigste 
planten voedde en die , welke , soms niet ver van die schoone exem- 
plaren , slechts zwakke spruiten voortbracht. 
Een twintigtal bepalingen toonden hoeveelheden koolzure kalk , die 
van 0.02 gram tot 0.04 gram op 100 gram aarde verschilden. Hieruit 
mocht men de gevolgtrekking maken , dat er geen verband bestond 
tusschen kalkgehalte en vegetatie. De uitputting der mergel-laag was 
alzoo niet het voorname euvel van het terrein. De heer mondesir heeft 
toen eene andere richting aan zijn onderzoek gegeven en bevonden , 
dat de oorzaak van het kwaad gelegen was in gebrek aan assimileer- 
bare phosphaten. 
Het tweede voorbeeld, door den heer mondesir aangehaald, heeft 
betrekking op de resultaten van twee bemestingen met kalk en is nog 
sprekender. Twee stukken land , die wij zullen aanduiden door de 
letters A en B , waren bemergeld , het eene meer dan het andere en 
ook een jaar vroeger, n.1. in 1883. 
Het onderzoek van deze twee gronden, in de lente van 1886 ver- 
richt, wees in het eerste kwartier uur van de proef, slechts één 
duizendste koolzure kalk aan en een tweede duizendste , toen de proef 
nog een uur lang werd voortgezet. Het grond-monster B daarentegen 
toonde reeds vijf duizendsten in het eerste kwartier aan. Deze twee 
bepalingen zijn verricht met den grond , zooals hij zich voordeed , 
dus niet fijngemaakt, om het tot poeder brengen van grootere of 
kleinere fragmenten koolzure kalk te voorkomen. Zoo moet het ook 
altijd geschieden; het doel, dat men wil bereiken, heeft slechts be- 
trekking op de fijnverdeelde kalkverbinding en niet op het gansche 
kalkgehalte, dat een gegeven bodem-monster bevat. 
