388 
ELEMENTEN EN META-ELEMENTEN. 
zij het gezegd , dat wij met hem door het oneindige luchtruim schijnen 
te zweven zonder uitzicht op de aarde , die ons aan de werkelijkheid 
herinnert , wanneer wij ons een oogenblik overgeven aan zijne voorstel- 
lingen omtrent het langzaam ontstaan der grondstoffen. 
De grondstoffen uit den tegen woordigen tijd zouden dan uit meta- 
elementen samengesteld zijn en wel op zoodanige wijze , dat wij in 
een aantal molekulen van de eene of andere (als grondstof beschouwde) 
stof niet te doen hebben met gelijksoortige deeltjes, maar met eene 
opeenhooping van ongelijksoortige deeltjes der meta-elementen. Stellen 
de scheikundigen zich gewoonlijk voor , dat het groenachtig-gele chloor- 
gas uit molekulen bestaat, wier gewicht 35,5 maal zoo groot is als 
dat van eene molekule waterstof, crookes stelt hier tegenover de 
mogelijkheid , dat chloor bestaat uit molekulen , wier gewicht meer 
dan 35,5, en anderen, wier gewicht minder dan 35,5 maal gelijk 
aan dat van waterstof is ; wat men gewoonlijk voor het moleculair 
gewicht van chloor houdt , is volgens hem eene gemiddelde waarde. 
Ook van een bepaald atoomgewicht (bij sommige grondstoffen bestaat 
eene molekule uit twee atomen , bij anderen uit vier atomen , terwijl 
ook wel eene molekule slechts één atoom bevat) zou dus geen sprake zijn. 
Niet altijd zouden de meta-elementen tot onze grondstoffen ver- 
bonden geweest zijn. Aan dezen toestand zou een andere zijn vooraf- 
gegaan , waarin de deeltjes der meta-elementen als zoodanig bestonden 
in ultra-gasvormigen toestand; voor de stof in dezen toestand wordt 
de naam protyle voorgesteld. Naar gelang van de omstandigheden , 
nam de protyle een ander voorkomen aan ; eene der omstandigheden , 
die veranderden, was de temperatuur, die langzamerhand afnam. 
Deze onderstelling zal waarschijnlijk geen tegenspraak ontmoeten. In 
de tweede plaats neemt crookes aan , dat er een vorm van arbeids- 
vermogen bestond (later wordt ondersteld , dat dit electriciteit moest 
zijn) , die bij geregelde afwisseling een toestand van eb en vloed , van 
rust en werkzaamheid vertoonde. Kent men aan de protyle bovendien 
het vermogen toe , dat men waarneemt bij in de lucht zwevende 
kooldeeltjes , bij neerslagen , die onder eene vloeistof worden gevormd , 
bij vormloozen rook, waaruit plotseling wentelende ringen ontstaan, 
het vermogen namelijk om zich langzamerhand tot vlokken en totgrootere 
deeltjes te vereenigen , dan zou men hierin de verklaring op het 
spoor zijn , hoe uit de protyle een zoo groot aantal stoffen is gevormd. 
Het element, dat uit de protyle het eerst ontstaat, moet, verge- 
leken met de later gevormde grondstoffen, eene groote overeenkomst 
